Đọc hiểu Tờ hoa, nghị luận về cái Tôi tài hoa, uyên bác của Nguyễn Tuân

Đề thi khối 11
  ĐỀ KIỂM TRA CUỐI HỌC KÌ II KHỐI 11

Năm học 2023-2024

Môn: Ngữ văn

Thời gian làm bài: 90 phút, không kể thời gian phát đề

Họ và tên: ……………………………………………… Số báo danh: …………………

PHẦN I : ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)

Đọc đoạn trích sau :

        “Tại một công trường làm đường Tây Bắc, 1966.

         Tôi nhìn ra cái tàu lăn nghiến đá mặt đường mới, nhìn ra những kíp thợ xây dựng mở đường, nhìn ra một tổ ong của anh chị em làm đường vừa mang được ong chúa về. Cửa sổ buồng tôi viết, lúc nào cũng nhộn nhịp cánh tay người và những cánh ong quen dần với tổ mới. Ong bay trên trang sổ tay tôi. Ong tua tròn trên trang giấy chữ nhật trắng, như là tàu bay đảo nhiều vòng chờ lệnh hạ cánh xuống. Buồng bên có người bị ong đốt. Bởi vì người đó hoảng hốt vừa giết ong một cách không cần thiết, và ngửi thấy mùi máu, bọn ong cùng tổ liền xông tới đốt. Rồi ong cũng lăn ra chết, linh hồn xuất theo luôn với nọc đốt. Con ong bé cũng như con voi to, vốn tính lành nhưng khiêu khích chúng thì chúng đánh lại ngay, dẫu rằng có phải lấy bổn mạng[1] ra mà trả lời. Anh cán bộ địa chất liền cho tôi mượn một số tạp chí khoa học có mấy trang về nuôi ong. Giờ tôi mới biết rằng đó là một thế giới đầy sinh thú[2]. Đời sống con ong để lại cho người đọc nó một bài học về kiên nhẫn, về cần lao, về tích lũy, chế tạo và sáng tạo. Người ta đã đánh dấu con ong, theo dõi nó, và thấy rằng cái giọt mật làm ra đó, là kết quả của 2.700.000 chuyến (bay) đi, đi từ tổ nó đến khắp các nơi có hoa quanh vùng. Và trong một nửa lít mật ong đóng chai, phân chất ra được 5 vạn thứ hoa. Tính ra thành bước chân người thì tổng cộng đường bay của con ong đó là 8.000.000 cây số.

      Giữa rừng Tây Bắc đầy hoa, đầy bướm, đầy ong, cái tôi thấy say say trong chính mình là dầu không được một chuyến đi bằng một đời ong, mình cũng là một con sinh vật đang nung một thứ mật gì. Sự tích lũy ở mình cũng ngày ngày có giọt ra mà phần nào đem thơm thảo vào sự sống. Đối hoa xuân lắng ong mật mà thêm ngẫm tới đàn bướm tốt mã chấp chới bay, lộng lẫy những sắc phấn của sáo ngữ ồn ào. Bướm phù phiếm cũng bay vào hoa, nhưng cặp cánh hào nhoáng cũng chẳng để lại gì. Từ ngày có lịch sử tiến hóa của loài người, chưa ai dám nói đến mật bướm.”

(Trích Tờ hoa[3], Tuyển tập Nguyễn Tuân[4](tập 2) Nxb Văn học, 1998, trang 5,6)

Trả lời câu hỏi/ Thực hiện yêu cầu:

Câu 1. Xác định thể loại của đoạn trích trên.

Câu 2.  Trong đoạn văn trên tác giả đã sử dụng những phương thức biểu đạt nào?

Câu 3. Chỉ ra 01 biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn sau: “Giữa rừng Tây Bắc đầy hoa, đầy bướm, đầy ong, cái tôi thấy say say trong chính mình là dầu không được một chuyến đi bằng một đời ong, mình cũng là một con sinh vật đang nung một thứ mật gì.”

Câu 4. Theo tác giả, đời sống con ong để lại cho người đọc nó một bài học về điều gì?

Câu 5. Tác dụng của sự kết hợp các yếu tố tự sự và trữ tình trong đoạn trích trên?

Câu 6. Mạch gắn kết câu chuyện về con ong, về nghề văn và cách tạo ra ngọc trai thể hiện suy ngẫm độc đáo nào của tác giả?

Câu 7.  Anh/chị có đồng tình với quan niệm: “Sự tích lũy ở mình cũng ngày ngày có giọt ra mà phần nào đem thơm thảo vào sự sốngtrong đoạn trích  hay không? Vì sao?

Câu 8. Từ nội dung đoạn trích, hãy viết một đoạn văn ngắn (từ 6 đến 8 dòng) trình bày suy nghĩ của bản thân về vai trò của lòng kiên nhẫn?

PHẦN II.  VIẾT  (4,0 điểm)

Viết bài văn  nghị luận trình bày cảm nhận của anh/chị về cái Tôi  tài hoa, uyên bác của Nguyễn Tuân được thể hiện qua đoạn trích trên?

TRƯỜNG THPT …………..

TỔ : …………………

ĐÁP ÁN VÀ HƯỚNG DẪN CHẤM

ĐỀ KIỂM TRA CUỐI KÌ II

NĂM HỌC 2023-2024

Môn: Ngữ văn – Lớp 11

 

Phần Câu Nội dung Điểm
I   ĐỌC HIỂU 6,0
  1 Thể loại: Tùy bút 0.5
2 Phương thức biểu đạt: Tự sự, miêu tả, biểu cảm 0.5
3 Biện pháp tu từ: So sánh 0.5
4 Bài học: về sự kiên nhẫn, cần lao, tích lũy, chế tạo và sáng tạo 0.75
5 Tác dụng: giúp cho nhà văn thể hiện nhận thức, quan điểm một cách chân thục, khách quan, sinh động. 0.75
6 Mạch gắn kết thể hiện suy ngẫm: tất cả là biểu hiện cho hành trình gian nan để tạo ra cái Đẹp trong cuộc đời

Hướng dẫn chấm:

– HS nêu được một vẻ đẹp được rút ra từ văn bản được 0,75 điểm

– HS nêu được một vẻ đẹp không rút ra từ văn bản không cho điểm

0.75
7 HS nêu quan điểm của cá nhân, lí giải hợp lí.

Gợi ý:

– Câu văn trên được hiểu là: Khi nhìn thấy thành quả/ thành tựu, ta cần nhận thấy, hiểu được quá trình gian nan, khó nhọc, nhiều khi âm thầm, đau đớn, xót xa để đạt được nó

– Em đồng ý quan điểm của tác giả:

+ Cần có sự đánh giá quá trình khi nhận xét một kết quả, một thành tích

+ Cần có sự ghi nhận, trân trọng công sức, lao động sáng tạo thực sự của con người

+ Không nên tồn tại cách đánh giá phiến diện, chỉ vì bản thân không thích người đó mà gạt bỏ đi hết những công sức người khác bỏ ra

Hướng dẫn chấm

-HS nêu được quan điểm đồng tình hay không đồng tình hoặc đồng tình một nửa: 0,25 điểm.

– Hs lí giải hợp lí: 0,75 điểm.

1,0
10 -Về hình thức, HS cần viết đúng hình thức đoạn văn, diễn đạt rõ ràng, trong sáng, mạch lạc, không mắc lỗi chính tả.

– Về nội dung cần đảm bảo những ý sau:

+ Giải thích: kiên nhẫn là sự kiên trì, nhẫn nại, bình tĩnh trước mọi vấn đề, mọi khó khăn để tìm ra cách giải quyết tốt nhất cho bản thân.

+ Vai trò của lòng kiên nhẫn:  Kiên nhẫn giúp con người có ý chí bền bỉ hơn để theo đuổi mục tiêu, ước mơ; giúp con người xử lí những vấn đề bất ngờ một cách tốt hơn; giúp con người điềm tĩnh hơn, sáng suốt hơn…..

Hướng dẫn chấm:

–                     Đảm bảo hình thức đoạn văn: 0,25 điểm

–                     Hiểu đúng về lòng kiên nhẫn: 0,25 điểm

–                     Nêu được từ 2 ý nghĩa trở lên: 0,5 điểm

1,0
II   VIẾT 4,0
  a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận 0,25
  b. Xác định đúng vấn đề nghị luận.

Cảm nhận về cái “Tôi” tài hoa, uyên bác của Nguyễn Tuân được thể hiện qua đoạn trích.

0,5
  c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm

HS có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần nghị luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

Sau đây là một hướng gợi ý:

*Mở bài: Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm và vấn đề nghị luận.

* Thân bài:

Cảm nhận được vẻ đẹp cái Tôi tài hoa, uyên bác của Nguyễn Tuân thể hiện trong đoạn trích.

*Cái tôi tài hoa:

+Tâm hồn nhạy cảm, tinh tế với vẻ đẹp thiên nhiên, cuộc sống: Phát hiện tài hoa của nghệ sĩ về các thứ hoa, rộng hơn nữa là những gì làm đẹp cho đời. Đấy là con ong hút nhụy hoa xây mật dâng đời… Sự vận dụng nhiều thủ pháp pháp nghệ thuật đặc sắc….

+ Sự vận dụng nhiều thủ pháp pháp nghệ thuật đặc sắc: Liệt kê, so sánh…

+ Kết hợp hài hòa các phương thức thuyết minh, biểu cảm, nghị luận mang lại hiệu quả biểu đạt cao.

*Cái tôi uyên bác:

+ Cách nhìn và sự khám phá hiện thực có chiều sâu; vận dụng tri thức một cách đa dạng, phong phú (cung cấp tri thức thú vị về loài ong liên tưởng đến đời sống con người, từ đó rút ra những bài học nhân sinh)

+ Kho từ vựng tiếng Việt rất dồi dào, phong phú; sự sáng tạo ngôn từ; câu văn thường giàu nhịp điệu …

* Khái quát lại vấn đề

+ Đoạn văn đã kết tinh vẻ đẹp tài hoa, uyên bác của Nguyễn Tuân; nhưng sâu xa là tình yêu cái đẹp, cuộc đời và Tổ quốc của nhà văn.

– Với Nguyễn Tuân “mặc dầu không được một chuyến đi bằng một đời ong” nhưng “ mình là một thứ sinh vật đang nung nấu một thứ mật gì. Sự tích lũy ở mình cũng ngày ngày có giọt ra mà phần nào đem thơm thảo vào sự sống”…

=> Con người chỉ cần chăm chỉ, miệt mài tôi luyện và phấn đấu vì cuộc sống tốt đẹp hơn đã là một cách đáng quý “dâng mật ngọt” cho đời.

Hướng dẫn chấm:

– Phân tích đầy đủ, sâu sắc, diễn đạt tốt: 2,0 –  2,5 điểm

– Phân tích tương đối đầy đủ, diễn đạt tốt: 1,25 – 1,75điểm

– Phân tích sơ sài, chưa đầy đủ các ý về nội dung, nghệ thuật: 0,25 – 1,0 điểm

2,5
  d. Chính tả, ngữ pháp:

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.

Hướng dẫn chấm: Không cho điểm nếu bài làm có quá nhiều lỗi chính tả, ngữ pháp.

0,25
  e. Sáng tạo: Bài viết có giọng điệu riêng; cách diễn đạt sáng tạo, văn phong trôi chảy, có liên hệ phong cách nghệ thuật, lí luận văn học.

Hướng dẫn chấm:

– Đáp ứng được 2 yêu cầu trở lên: 0, 5 điểm

– Đáp ứng được 1 yêu cầu: 0,25 điểm

0,5
Tổng điểm 10.0

[1] Bổn mạng: tính mạng của bản thân.

2 Sinh thú: thú vui trong cuộc sống.

 [3] Tờ hoa: Tùy bút “Tờ hoa” được sáng tác trong những năm cả nước có chiến tranh đăng trên báo Văn nghệ, số 143, Tết Bính Ngọ 1966.

4 Nguyễn Tuân: Nguyễn Tuân là một nhà nghệ sĩ lớn của dân tộc Việt Nam. Ông được biết đến là một cây bút tài hoa, uyên bác, suốt đời say mê tìm kiếm vẻ đẹp của cuộc sống. Nguyễn Tuân có sở trường về thể loại tuỳ bút.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *