KHUNG MA TRẬN ĐỀ KIỂM TRA CUỐI KÌ 2 (100%TỰ LUẬN)
Môn: Ngữ văn 11
| TT | Kĩ năng | Nội dung/đơn vị kĩ năng | Mức độ nhận thức | Tổng
% điểm |
|||
| Nhận biết | Thông hiểu | Vận dụng | Vận dụng cao | ||||
| 1 | Đọc | Kí hiện đại | 2 | 3 | 1 | 1 | 60 |
| 2 | Viết
|
Viết bài văn thuyết minh về một hiện tượng tự nhiên | 1* | 1* | 1* | 1* | 40 |
| Tổng | 25% | 45% | 20% | 10% | 100 | ||
| Tỉ lệ chung | 70% | 30% | |||||
BẢNG ĐẶC TẢ YÊU CẦU CÁC KĨ NĂNG KIỂM TRA,
ĐÁNH GIÁ MÔN NGỮ VĂN CUỐI HỌC KÌ 2, LỚP 11
| STT | Kĩ năng | Đơn vị kiến thức / Kĩ năng | Mức độ đánh giá | Số lượng câu hỏi theo mức độ nhận thức | Tổng | |||
| Nhận biết | Thông hiểu | Vận dụng | Vận dụng cao | |||||
| 1 | Đọc hiểu
|
Bài kí: “Phố chiều đổ mưa”
(Trần Nguyên Hạnh) |
Nhận biết: – Nhận biết các yếu tố tự sự và trữ trình trong kí: + Yếu tố tự sự: thể hiện ở việc ghi chép sự việc, con người và câu chuyện. + Yếu tố trữ tình: tình cảm, cảm xúc, trầm tư, chiêm nghiệm và sự liên tưởng phong phú của cái tôi tác giả. – Nhận biết được các biểu hiện của thể kí về nội dung và hình thức thể hiện (chủ đề, hình tượng cái tôi tác giả, ngôn ngữ, giọng điệu, kết cấu, cảm hứng chủ đạo) – Nhận biết những sự vật, sự việc và con người tiêu biểu trong bài kí. – Nhận biệt được sự kết hợp các yếu tố tự sự và yếu tố trữ Thông hiểu: – Phân tích và đánh giá được chủ đề, tư tưởng, thông điệp của tuỳ bút qua hình thức nghệ thuật (ngôn ngữ, kết cấu, giọng điệu …) – Phân tích và đánh giá được tình cảm, cảm xúc, cảm hứng chủ đạo của người viết. – Hiểu được những cảm xúc, tình cảm, suy nghĩ thông qua hình tượng cái tôi tác giả. – Phát hiện và lí giải các giá trị đạo đức, văn hóa, triết lí nhân sinh từ bài kí. Vận dụng: – Vận dụng trải nghiệm, hiểu biết lịch sử Văn học Việt Nam đánh giá văn bản tuỳ bút. – Rút ra được bài học về cách nghĩ, cách ứng xử do bài kí gợi ra. – Nêu được ý nghĩa hay tác động của tác phẩm đối với tình cảm, quan niệm, cách nghĩ của bản thân trước một vấn đề đặt ra trong đời sống hoặc văn học. – Thể hiện được sự đồng tình / không đồng tình với thông điệp của tác giả (thể hiện trong đoạn trích/ tác phẩm). |
Theo ma trận ở trên | 60 | |||
| 2 | Viết | Viết văn bản thuyết minh về một hiện tượng trong tự nhiên:
“Cầu vồng” |
Nhận biết: – Giới thiệu được hiện tượng trong tự nhiên cần thuyết minh. – Đảm bảo cấu trúc, bố cục của một bài văn thuyết minh. – Nhận biết được hệ thống luận điểm, luận cứ, dẫn chứng trong bài văn thuyết minh về một hiện tượng trong tự nhiên – Nhận biết được phong cách ngôn ngữ, sự kết hợp các phương thức biểu đạt, các thao tác lập luận, các biện pháp tu từ… – Nhận biết được đặc điểm của văn bản thuyết minh về một hiện tượng trong tự nhiên. Thông hiểu: – Trình bày được những nội dung cần thuyết minh về một hiện tượng trong tự nhiên. – Triển khai vấn đề cần thuyết minh thành những luận điểm phù hợp. + Hiện tượng trong tự nhiên được đề cập là gì. + Có thể cung cấp thông tin về hiện tượng được thuyết minh theo trình tự nào, đặc điểm ra sao. + Việc nhận thức đầy đủ về hiện tượng được thuyết minh có ý nghĩa như thế nào đối với mỗi chúng ta. + Khẳng định giá trị của hiện tượng trong tự nhiên. – Cần xác định yếu tố tự sự, miêu tả, biểu cảm, nghị luận nào có thể đưa vào vị trí thích hợp để làm tăng hiệu quả biểu đạt và sức hấp dẫn của bài viết. Chẳng hạn, yếu tố miêu tả, tự sự, biểu cảm có thể lồng ghép khi trình bày bản chất của hiện tượng; yếu tố nghị luận có thể lồng ghép khi trình bày về ý nghĩa của việc thuyết minh về hiện tượng trong tự nhiên. – Chỉ ra được mối liên hệ giữa ý kiến, lí lẽ và dẫn chứng. Kết hợp được lí lẽ và dẫn chứng để tạo tính chặt chẽ, logic của mỗi luận điểm. – Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt. – Lời văn thuyết minh cần sáng sủa, mạch lạc; các cứ liệu cần chính xác, trung thực, có tác dụng làm rõ hiện tượng trong tự nhiên. Vận dụng: – Rút ra những bài học cho bản thân từ từ vấn đề thuyết minh. – Sử dụng kết hợp của phương thức miêu tả, biểu cảm, … để tăng sức thuyết phục cho lập luận. – Thể hiện rõ quan điểm, cá tính trong bài viết. – Vận dụng hiệu quả những kiến thức Tiếng Việt lớp 11 để tăng tính thuyết phục, sức hấp dẫn cho bài viết. |
1* | 1* | 1* | 1 câu TL | 40 |
| Tỉ lệ % | 30% | 40% | 20% | 10% | 100% | |||
| Tỉ lệ chung | 70% | 30% | ||||||
|
ĐỀ CHÍNH THỨC |
ĐỀ KIỂM TRA CUỐI HỌC KÌ II Môn: NGỮ VĂN 11 (Thời gian làm bài: 90 phút) |
PHẦN ĐỌC – HIỂU (6,0 điểm)
Đọc văn bản sau:
Phố chiều đổ mưa
.(1) Tháng 10 mang theo cơn mưa dìu dịu tươi mát của mùa thu đến với đất trời. Cơn mưa rả rích nghe như tiếng đàn ai thỏ thẻ trong đêm khuya. Cơn mưa rạo rực tưới đẫm cả thành phố bụi bặm. Đứng trước cơn mưa ta bỗng thấy lòng dịu lại bởi những thanh âm khe khẽ vang lên. Bao kí ức hoài niệm về những ngày mưa rơi cứ dồn đẩy nhau hiện về trong tiềm thức. Những ngày phố đổ mưa, ta thấy phố thân thương…
(2) Mưa làm ta nhớ những chiều bình yên bước chân vào quán café quen thuộc, chọn một góc ngồi ưa thích rồi đưa mắt ngắm nhìn những giọt mưa rơi nhòe qua ô cửa. Từng giọt mưa quấn quýt lấy nhau, mang nhau dồn đẩy về phía cuối – nơi những thanh gỗ đã nhuốm màu thời gian, những góc tường xi măng đã bong tróc. Từ chiếc loa cũ kĩ nhưng âm thanh hãy còn rất ấm ngân lên những câu ca của Trịnh trong “Mưa hồng”:“Trời ươm nắng cho mây hồng/ Mây qua mau em nghiêng sầu/ Cơn mưa xuống như hôm nào/ Em đến thăm mây âm thầm mang gió lên”.
(3) Chiều mưa, góc phố nhỏ bình yên bỗng nhiên ấm áp diệu kì bởi những hàng quán nghi ngút khói. Mùi khói của quê nhà lẫn trong từng hạt mưa rơi như dẫn dụ bao đứa trẻ thôn quê những khát khao về cái ấm áp của bếp lửa quê nhà. Mỗi lần mưa đổ, ta chợt thấy phố mới thật sự có hồn bởi mùi khói nồng quyện với hương thơm của bao món ăn được nướng trên than củi. Những hương vị quê nhà được bày bán khắp nơi, nào là bắp ngô, khoai nướng, ốc xào… Liệu có gì ấm áp hơn khi ngay giữa lòng phố phường, trong cái se se lạnh của mưa, ta gửi thấy mùi vị quê nhà thân thuộc.
(4) Phố ngày mưa, những con đường ướt mưa trong đêm thanh vắng như được dát vàng bởi thứ ánh sáng vàng vọt của đèn đường bỗng dưng đẹp đến lạ. Màu vàng êm dịu ấy làm nên sự ấm áp cho phố nhỏ, cho những tâm hồn mong manh đang nương tựa vào phố trong những cuộc mưu sinh tất bật ngày qua ngày. Vậy đó, mỗi dịp tháng 10 về lòng người lại xôn xao bao kí ức, thương phố ngày mưa, thương những kí ức về mưa đã thành hình trong nỗi nhớ, chiều nay ta nằm cuộn mình trong vòng tay, ngắm mưa rơi bên ngoài ô cửa, để lòng miên man trong những câu hát xưa… Bao năm rời xa rồi trở về, phố vẫn thủy chung, vẫn hiền hòa cất giữ giùm ta bao kỷ niệm của ngày xưa và làm đầy tâm hồn ta bằng những chiều mưa êm dịu như hôm nay. Gắn bó cùng phố từ ngày áo trắng đến trường, ta có gì cho phố, ngoài những kỷ niệm ngày càng đầy thêm trong trí nhớ…
(Trần Nguyên Hạnh, Phố chiều đổ mưa, https://www.baodanang.vn/channel/5433/202210/pho-chieu-do-mua-3925945/)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Xác định thể loại của văn bản.
Câu 2. Đối tượng chủ yếu mà đoạn trích đề cập đến là gì?
Câu 3. Chỉ ra những từ ngữ chỉ trạng thái của mưa trong đoạn văn (1).
Câu 4. Tìm một số câu văn trong đoạn trích mang yếu tố trữ tình.
Câu 5. Chỉ ra và phân tích hiệu quả nghệ thuật của 01 biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn văn (2) của văn bản trên:“Từng giọt mưa quấn quýt lấy nhau, mang nhau dồn đẩy về phía cuối – nơi những thanh gỗ đã nhuốm màu thời gian, những góc tường xi măng đã bong tróc”.
Câu 6. Qua chi tiết: “Liệu có gì ấm áp hơn khi ngay giữa lòng phố phường, trong cái se se lạnh của mưa, ta gửi thấy mùi vị quê nhà thân thuộc” trong đoạn văn (3), anh/chị hãy nêu nhận xét về tình cảm của tác giả đối với quê hương?
Câu 7. Thông điệp có ý nghĩa nhất mà anh/chị rút ra từ đoạn trích là gì? Vì sao?
II.PHẦN LÀM VĂN (4,0 điểm)
Anh/Chị hãy viết một bài văn thuyết minh về hiện tượng tự nhiên: Cầu vồng. Từ đó, nêu suy nghĩ của anh/chị về ý nghĩa của biểu tượng cầu vồng trong cuộc sống của mỗi con người.
Gợi ý:
+ Cầu vồng là hiện tượng quang học thiên nhiên mà hầu như ai trong chúng ta đều từng được chiêm ngưỡng. Cầu vồng bản chất là sự tán sắc ánh sáng Mặt trời khi khúc xạ và phản xạ qua các giọt nước mưa. Cầu vồng là một trong những hiện tự nhiên đẹp nhất mà chúng ta có thể dễ dàng quan sát sau những cơn mưa lớn vào ban ngày,…
+ Ý nghĩa của biểu tượng cầu vồng: Cầu vồng thường xuất hiện sau cơn mưa – mang ý nghĩa của hi vọng, tin tưởng, cơ hội, thành quả… Ngoài ra học sinh còn có thể hướng ý nghĩa theo từng lĩnh vực trong đời sống con người (thiên văn, nghệ thuật, văn hoá, xã hội,…)
HƯỚNG DẪN CHẤM
ĐỀ KIỂM TRA CUỐI KÌ II MÔN NGỮ VĂN 11
| Phần | Câu | Nội dung | Điểm | Điểm dành cho HS khuyết tật |
| I | ĐỌC HIỂU | 6,0 | 6,0 | |
| 1 | Đoạn trích được viết theo thể loại kí
– Học sinh trả lời đúng như đáp án: 1 điểm – Học sinh trả lời không đúng hoặc không trả lời: không cho điểm. |
1,0 | 1,5 | |
| 2 | Đối tượng chủ yếu mà đoạn trích đề cập đến là: cơn mưa
– Học sinh trả lời đúng như đáp án hoặc 2/3 ý: 1 điểm – Học sinh trả lời ½ ý: 0,5 điểm – Học sinh trả lời không đúng hoặc không trả lời: không cho điểm. |
1,0 | 1,5 | |
| 3 | Trạng thái của mưa được thể hiện qua những từ ngữ trong đoạn văn (1): dìu dịu, tươi mát, rả rích, rạo rực, tưới đẫm,…
– Học sinh trả lời đúng như đáp án hoặc 2/3 ý: 1 điểm – Học sinh trả lời ½ ý: 0,5 điểm – Học sinh trả lời không đúng hoặc không trả lời: không cho điểm. |
0.75 | 1,0 | |
| 4 | Gợi ý câu văn trong đoạn trích mang yếu tố trữ tình: Vậy đó, mỗi dịp tháng 10 về lòng người lại xôn xao bao kí ức, thương phố ngày mưa, thương những kí ức về mưa đã thành hình trong nỗi nhớ, chiều nay ta nằm cuộn mình trong vòng tay, ngắm mưa rơi bên ngoài ô cửa, để lòng miên man trong những câu hát xưa.
– Học sinh có thể chọn một số câu văn khác đáp án, chỉ cần đáp ứng đúng yêu cầu câu hỏi vẫn cho điểm trọn vẹn:0, 75 điểm – Học sinh trả lời không đúng hoặc không trả lời: không cho điểm. |
0.75 | 1,0 | |
| 5 | Chỉ ra biện pháp tu từ: Nhân hoá (Từng giọt mưa quấn quýt lấy nhau): 0,25
Tác dụng của biện pháp tu từ nhân hoá được sử dụng trong câu văn là: + Tăng tính gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt. (0,25 đ) + Nhấn mạnh về vẻ đẹp rả rích, đầy tươi mát của những cơn mưa chiều trên phố. (0,25) + Cho thấy, cảm xúc xuyến xao của tác giả với những cơn mưa chiều nhiều kỉ niệm, kí ức khó phai. (0,25) – Học sinh trả lời như đáp án hoặc đúng 2/3 ý: 1,0 điểm. – Học sinh trả lời đúng 1 ý: 0,5 điểm – Học sinh trả lời không đúng: không cho điểm. |
1,0 | 0,5 | |
| 6 | Qua chi tiết: “Liệu có gì ấm áp hơn khi ngay giữa lòng phố phường, trong cái se se lạnh của mưa, ta gửi thấy mùi vị quê nhà thân thuộc” trong đoạn văn (3), anh/chị hãy nêu nhận xét về tình cảm của tác giả đối với quê hương.
Gợi ý: – Sự bâng khuâng, xao xuyến khi phố chiều đổ mưa – Tâm hồn nhạy cảm tinh tế với những điều bình dị đời thường, với những kỉ niệm xưa cũ. – Cơn mưa chiều không chỉ làm nổi bật vẻ đẹp giản dị, mộc mạc của đời sống mà còn gợi lên những suy tư, nhớ thương sâu sắc về con người và cuộc sống, ….. Hướng dẫn chấm: – Học sinh trả lời như đáp án hoặc có diễn đạt tương đương: 1,0 điểm. – Học sinh trả lời không đúng hoặc không trả lời: không cho điểm. |
1,0 | 0,25 | |
| 7 | Qua văn đoạn trích, tác giả muốn gửi gắm tới chúng ta thông điệp:
Học sinh có thể trình bày cách hiểu khác nhau, nhưng cần đảm bảo sự hợp lý thuyết phục : – Con người cần biết trân trọng những hạnh phúc, bình dị của hiện tại. – Nâng niu tâm hồn xúc cảm của chính mình từ việc cùng hoà nhịp với thiên nhiên, con người và cuộc sống Hướng dẫn chấm: – Học sinh trả lời như đáp án hoặc có diễn đạt tương đương: 0,5 điểm. – Học sinh trả lời không đúng hoặc không trả lời: không cho điểm. |
0,5 | 0,25 | |
| II | VIẾT | 4,0 | 4,0 | |
| a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận
Mở bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài khái quát được vấn đề. Có đủ các phần mở bài, thân bài, kết bài. Mở bài nêu được vấn đề thuyết minh, thân bài triển khai được các luận điểm, kết bài kết luận được nội dung thuyết minh. |
0,5 | 1,0 | ||
| b. Xác định đúng vấn đề nghị luận:
Hiện tượng tự nhiên cầu vồng |
0,5 | 1,0 | ||
| c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng. Dưới đây là một vài gợi ý cần hướng tới: * Giới thiệu được vấn đề thuyết minh một cách rõ ràng, nêu rõ sự tồn tại của hiện tượng tự nhiên cầu vồng. * Thuyết minh vấn đề theo trình tự hợp lý. HS có thể lựa chọn thuyết minh theo trình tự hợp lý. Một số gợi ý: a. Nêu thực chất của hiện tượng tự nhiên – Khái niệm “cầu vồng”: Là hiện tượng tán sắc của ánh sáng từ Mặt trời khi khúc xạ và phản xạ qua các giọt mưa. Ở nhiều nền văn hóa khác nhau, cầu vồng xuất hiện được coi là mang đến điềm lành cho nhân thế. b. Một số thông tin cơ bản về đặc điểm của hiện tượng cầu vồng (Học sinh có thể xử lí thông tin về hiện tượng theo các gợi ý về: Xuất hiện khi nào, nguyên nhân vì sao, hình dáng, màu sắc, ….) -Cầu vồng là hiện tượng quang học thiên nhiên mà hầu như ai trong chúng ta đều từng được chiêm ngưỡng. Cầu vồng thực ra có rất nhiều màu sắc, trong đó có 7 màu nổi bật là đỏ, cam, vàng, lục, lam, chàm, tím. -Do cầu vồng được nhìn bởi cùng 1 góc (gần 42 độ), là góc mà cường độ sáng của tất cả các tia mặt trời qua các giọt nước là đạt cực đại, nên cầu vồng có dạng một cung tròn. -Đặc biệt hiện tượng này sẽ dễ nhìn thấy hơn sau những cơn mưa mùa hạ. Bởi mùa hạ hay có những cơn mưa rào, sau cơn mưa, những tia nắng lại chiếu sáng mạnh mẽ, hai yếu tố trên tạo điều kiện để cầu vồng xuất hiện rực rỡ nhất. c. Vai trò của hiện tượng tự nhiên cầu vồng với đời sống con người -Cầu vồng là một trong những hiện tự nhiên đẹp nhất mà chúng ta có thể dễ dàng quan sát sau những cơn mưa lớn vào ban ngày. Cầu vồng thường xuất hiện sau cơn mưa – đây là câu mà chúng ta vẫn thường được nghe nói. +Thành quả rực rỡ sau những ngày tháng gian nan: Như đã nói ở trên, cầu vồng thường xuất hiện sau cơn mưa. Điều này khiến người ta liên tưởng tới thành quả của sự cố gắng, nỗ lực sau những tháng ngày gian khổ. Sự đa dạng màu sắc tượng trưng cho “trái ngọt’’ mà con người gặt hái được sau khi trải qua khoảng thời gian khó khăn, vất vả. +Tượng trưng cho cuộc sống muôn màu: biểu trưng cho cuộc sống muôn màu muôn vẻ và đầy ý nghĩa của chúng ta. +Biểu tượng của sự hy vọng: Cầu vồng xuất hiện tươi sáng giống như một điềm lành báo hiệu mọi thứ tốt đẹp sẽ đến. Sự đẹp đẽ, thuần khiết của cầu vồng mang lại năng lượng tích cực cho con người, đó cũng là biểu tượng của sự hy vọng và niềm tin về một ngày mai tươi sáng. d. Ý nghĩa với từng lĩnh vực khác nhau trong đời sống: (văn học, hội hoạ, âm nhạc, điện ảnh, thiên văn,….) Gợi ý: -Cuốn sách “Cầu vồng trong đêm – Cho những trái tim đang sống” của thần đồng văn học Nga – Mikhail Samarsky lấy cảm hứng từ biểu tượng cầu vồng -> ý nghĩa về sự chữa lành và nâng đỡ tâm hồn. -Tượng trưng cho cộng đồng LGBT: Màu sắc cầu vồng được chọn làm đại diện cho cộng đồng LGBT, sự đa sắc thể hiện sự đa dạng trong giới tính -> biểu trưng cho sự mạnh mẽ, dám đấu tranh cất tiếng nói chống lại sự kỳ thị giới tính của cộng đồng này. Lưu ý: Trong quá trình thuyết minh, học sinh kết hợp việc sử dụng các yếu tố: biểu cảm, tự sự, nghị luận,… Hướng dẫn chấm: - Thuyết minh được đầy đủ, hấp dẫn, thuyết phục: 2,0 điểm – Thuyết minh tương đối đầy đủ: 1,0 điểm – 1,75 điểm. – Thuyết minh sơ sài: 0,25 điểm – 0,75 điểm. – Không thuyết minh: 0 điểm * Nêu ý nghĩa của việc nhận thức đúng về sự vật, hiện tượng được thuyết minh. – Khẳng định ý nghĩa của hiện tượng tự nhiên cầu vồng. – Đưa ra thông điệp. Hướng dẫn chấm: – Học sinh đáp ứng được yêu cầu: 0,5 điểm – Học sinh trả lời được ½ yêu cầu: – Học sinh không trả lời hoặc trả lời sai: 0,0 điểm. |
2.25 | 1,5 | ||
| d. Chính tả, ngữ pháp
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt. Không cho điểm nếu bài làm mắc từ 05 lỗi chính tả, ngữ pháp. |
0,25 | 0,5 | ||
| e. Sáng tạo: Bài viết có giọng điệu riêng; cách diễn đạt sáng tạo, văn phong trôi chảy.
Lưu ý: Trong quá trình thuyết minh, học sinh kết hợp việc sử dụng các yếu tố: biểu cảm, tự sự, nghị luận,… Hướng dẫn chấm: Học sinh có những cách lập luận sáng tạo, thuyết phục, lí lẽ, dẫn chứng chính xác, khoa học. – Đáp ứng được 2 yêu cầu trở lên: 0,5 điểm. – Đáp ứng được 1 yêu cầu: 0,25 điểm. |
0,5 | 0 | ||
| Tổng điểm | 10.0 | |||
