Đọc hiểu Miếng ngon Hà Nội, Viết bài văn thuyết minh về hiện tượng học qua loa trong học sinh

Đề thi khối 11
  ĐỀ KIỂM TRA CUỐI HỌC KÌ II, NĂM HỌC 2023-2024

MÔN: Ngữ văn – Lớp 11

Thời gian làm bài: 90 phút

Đề thi có 03 trang                                                                                                   

PHẦN ĐỌC HIỂU (5,0 điểm)

Đọc đoạn trích:

                                                           CHƯƠNG 12: QUÀ BÚN

Có người bảo tôi rằng: “Ngồi mà kể lại những miếng ngon Hà Nội thì biết đến bao giờ mới hết?”

[…]

Hay lắm. Mỗi ngày thêm một vị mới để mà đổi giọng đi cho hợp với thời đại, cái đó cũng chẳng có hại gì… có thứ thì bắt chước Tàu, có thứ thì bắt chước Tây, có thứ lại quảng cáo ăn ngon như đồ Mỹ, đồ Anh, nhưng rút cục lại Hà Nội còn có một món quà, không theo ai cả, đặc biệt Việt Nam, mà tôi dám chắc không có người Việt Nam nào không ăn, mà tôi lại dám chắc thêm rằng không có người Việt Nam nào không thích: đó là quà bún.

° ° °

Bún, nhưng mà bún gì?

Quà bún có cả một trăm thứ, nhưng ai đã ở Hà Nội, ai đã đi qua Hà Nội, làm sao mà quên được thứ quà bún phổ thông nhất, bán với cái giá bình dân nhất, ăn một miếng mà nhớ đến một năm, là thứ quà bún chả?

[…]

Người bán hàng xếp những lá bún óng muốt vào trong một cái mẹt con trên trải một mảnh lá chuối xanh non, rồi gắp rau vào đó. Mấy cái rau xà lách, vài ngọn thơm, mấy cánh mùi: chỉ có thế thôi, nhưng lạ một điều là chưa đụng đến đũa, ta đã thấy thèm rồi, thèm quá, tưởng chừng như phải đợi lâu hơn một chút, không thể nào chịu được.

Ấy chính là vì trong khi ta ngồi nhìn người bán hàng gắp rau xanh ong óng để xen vào những lá bún trắng tinh thì mùi thơm của chả nướng đã cám dỗ khứu giác của ta mất rồi! Cái mùi quái lạ thay, nó tỏa ra trong không khí sao mà bay đi xa đến thế!

Ngồi ở trong nhà giữa phố, ta có thể ngửi thấy mùi thơm những gắp chả của hàng bún đỗ ở cuối phố nó bay đến nịnh nọt và khiêu khích những vị dịch tuyến của ta.

[…]

Bún thì nhỏ sợi mà trắng, rau rửa sạch trông cứ mát lì đi, chấm nước mắm thật ngon, rắc một chút hạt tiêu và điểm dăm ba nhát ớt, tất cả mấy thứ đó nổi hẳn vị lên nếu ta biết cách ăn điểm vào cho thật đúng lúc những miếng chả nướng vừa vặn một cách thần tình.

Có hai thứ chả: băm và nướng. Muốn ăn riêng một thứ cũng được, nhưng ăn cả hai thứ chả trong một chén nước mắm, ta dễ thấy được hoàn toàn vị thơm ngon, nhất là thứ chả băm mềm “đi” với thứ chả miếng sậm sựt tạo thành một sự nhịp nhàng cho khẩu cái, ngồ ngộ, mà dùng có nhiều hơn một tí cũng không thấy nản.

Có người lấy làm lạ sao chả của hàng bún lại ngon hơn của nhà làm. Vì thế, những bà có tính hay nghi đoán rằng có lẽ lúc ướp thịt, hàng bún chả có thêm “một thứ gì” (mà thứ gì đó hình như là mỡ… cầy); nhưng nhiều người không nghĩ như thế và cho rằng tất cả nghệ thuật làm cho chả thơm ngon là lúc đặt gắp chả lên lò than vậy.

Theo lời các bà này thì chả nướng ở nhà phần nhiều hay nướng bằng than hồng quá thành ra mỡ ở trong gắp chả rỏ mất cả xuống than, lắm khi lại bốc lên và làm cháy mất cả thịt bên ngoài, mà thịt ở bên trong có thể nhiều khi còn sống.

Những hàng bún chả rong không mấy khi làm thế: cái lò của họ nhỏ (thường là những hộp bánh qui bằng sắt tây) và chỉ có một chút than thôi.

Đặt mấy gắp chả lên, họ phe phẩy cái quạt cho than cháy vừa hồng, thành ra mỡ trong chả không mất nhiều và chả thì âm, vừa vặn, không bị cháy, bên ngoài se mặt mà bên trong vừa chín. Thành ra thơm như thế!

Chẳng biết bảo như vậy có đúng không?

Nhưng có một điều mà ai cũng nhận thấy rất rõ ràng là nước chấm của hàng bún chả được chế hóa một cách rất tài tình, đặc biệt. Bún chả nổi vị chính là nhờ đó: nước mắm không mặn, giấm pha rất vừa tầm, thêm một tí hạt tiêu và ớt vào, chấm bún và rau ăn cứ êm lừ đi thôi, không bao giờ xóc mà cũng không bao giờ cứng.

Chính cái thứ nước chấm đó làm cho người ta nhớ bún chả vô cùng, đã ăn một bận không thể nào quên được. Hơn thế, có người lại còn ghiền nữa. Tôi vẫn nhớ đến tận bây giờ một bà cụ ở Nghệ, trước đây, vẫn ra cất hàng ở nhà tôi, mê bún chả lắm, hễ chuyến nào ra Hà Nội là y như phải ăn bún chả kỳ cho thỏa thích. Nghĩa là bất cứ nhà nào mời bà ta xơi cơm gà cá gỏi, bà cũng khước từ, chỉ toàn một ngày hai bữa bún chả – mà ăn cứ như thể là chan nước chấm…

Bún chả có tiếng ở Hà Nội bây giờ không có mấy, không phải vì làm kém, nhưng chính vì hàng nào cũng sàn sàn như nhau. Nhưng hàng bún ở trên chợ Đồng Xuân ít khi vắng khách; các bà hàng phố, sau khi mua bán, thường vẫn ngồi ăn uống tự nhiên trên những tấm ghế dài, trước những cái lò nướng chả, khói bốc mù mịt và thơm phưng phức. Ai có tính ngượng nghịu, không dám ngồi thưởng thức miếng ngon Hà Nội ở những chỗ đông người, có thể tìm đến một cửa hàng bún chả có tiếng ở phố Gia Ngư – một hàng nho nhỏ xinh xinh, khá nổi tiếng và đông khách lắm.

Đây có lẽ là cửa hàng bún chả thứ nhất ở Hà Nội, vì từ trước đến nay, bún chả chỉ gánh bán rong ở đường hay bán quán ở trong chợ mà thôi. Ngoài bún chả, nhà hàng này chỉ toàn bán quà Việt Nam như bánh tôm, chả ràn và thang, nên những người thèm nhớ quà đất nước lấy làm thú vị, hay năng lui tới – nhất là các bà, các cô xót ruột thường ưa thưởng thức những quà gì mát, có giấm chua, có ớt và rất nhiều rau sống.

[…]

 

(Vũ Bằng, Miếng ngon Hà Nội, NXB Kim Đồng, 2014)

Chú thích: Vũ Bằng (1913-1984), sinh tại Hà Nội, là nhà văn và nhà báo, có sở trường về truyện ngắn, tùy bút, bút kí. Sau năm 1954, ông vào Sài Gòn vừa viết văn, làm báo, vừa hoạt động cách mạng. Năm 2007, Vũ Bằng được tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật. Cuốn sách Miếng ngon Hà Nội là tập bút kí nổi tiếng của ông viết về ẩm thực Hà Nội, giới thiệu 15 món ngon nức tiếng: phở bò, phở gà, các món bánh, cốm Vòng, rươi, chả cá… Mỗi món ăn được miêu tả kĩ càng, từ nguyên liệu, hương liệu, cách bày trí đến cách thưởng thức của người dân địa phương.

Thực hiện các yêu cầu sau:

Câu 1. Đoạn trích trên sử dụng các phương thức biểu đạt nào?

Câu 2. Tác giả giới thiệu các nguyên liệu làm nên món bún chả gồm những gì?

Câu 3. Chỉ ra sự kết hợp yếu tố tự sự và yếu tố trữ tình qua đoạn văn bản sau:

Chính cái thứ nước chấm đó làm cho người ta nhớ bún chả vô cùng, đã ăn một bận không thể nào quên được. Hơn thế, có người lại còn ghiền nữa. Tôi vẫn nhớ đến tận bây giờ một bà cụ ở Nghệ, trước đây, vẫn ra cất hàng ở nhà tôi, mê bún chả lắm, hễ chuyến nào ra Hà Nội là y như phải ăn bún chả kỳ cho thỏa thích. Nghĩa là bất cứ nhà nào mời bà ta xơi cơm gà cá gỏi, bà cũng khước từ, chỉ toàn một ngày hai bữa bún chả – mà ăn cứ như thể là chan nước chấm…

Câu 4. Nhận xét về ngôn ngữ được sử dụng trong câu văn: Ấy chính là vì trong khi ta ngồi nhìn người bán hàng gắp rau xanh ong óng để xen vào những lá bún trắng tinh thì mùi thơm của chả nướng đã cám dỗ khứu giác của ta mất rồi! Cái mùi quái lạ thay, nó tỏa ra trong không khí sao mà bay đi xa đến thế!

Câu 5. Cảm nhận của em về cái tôi độc đáo của tác giả qua văn bản trên.

Câu 6. Đoạn trích gợi cho em những suy nghĩ gì về văn hóa ẩm thực Hà Nội?

 

PHẦN VIẾT (5,0 ĐIỂM)

Viết bài văn thuyết minh về hiện tượng học qua loa trong học sinh

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO ….

TRƯỜNG THPT ….

(Hướng dẫn chấm gồm 02 trang)

 

HƯỚNG DẪN CHẤM

KIỂM TRA CUỐI KÌ II

NĂM HỌC 2023 – 2024

MÔN:  NGỮ VĂN – KHỐI 11

Phần Câu Nội dung Điểm
I   ĐỌC HIỂU 5.0
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1 Phương thức biểu đạt: biểu cảm, miêu tả, … 0.5
2  Các nguyên liệu làm nên món bún chả gồm: bún lá, xà lách, rau thơm, mùi, chả nướng, nước chấm tiêu ớt… 0.5
3 – Yếu tố tự sự: bà cụ ở Nghệ hễ ra Hà Nội là ăn bún chả…(0,25)

– Yếu tố trữ tình: nhớ vô cùng, không thể quên được, lại còn ghiền nữa… (0,25)

– Kết hợp hai yếu tố trên nhấn mạnh sự hấp dẫn của bún chả không chỉ với người Hà Nội. Đây là món ăn được nhiều người ở các nơi rất yêu thích. (0,5)

1,0
4 Nhận xét về ngôn ngữ:

– Màu sắc của ngôn ngữ nói sinh động đời thường

– Kiểu câu cảm thán thể hiện nhiều cảm xúc

– Nhiều tính từ gợi hình ảnh hấp dẫn, ngon lành

1 ý cho 0,5 điểm

2 ý cho 0,75 điểm

3 ý cho 1,0 điểm

1,0
5 Cái tôi độc đáo của tác giả:

– Yêu và hiểu biết về món ăn dân tộc, về Hà Nội, có khiếu ẩm thực (0,5)

– Các giác quan tinh tế, cảm nhận chính xác, ngôn từ phong phú (0,5)

1,0
6 HS có thể nêu một số suy nghĩ gì về văn hóa ẩm thực Hà Nội như:

– Văn hóa ẩm thực Hà Nội rất đa dạng và được lưu truyền từ lâu

– Cần có sự hiểu biết về các nét đặc sắc, độc đáo của ẩm thực Hà Nội để thưởng thức, giới thiệu, quảng bá…

– Tình yêu với những điều bình dị đã trở thành nét đẹp văn hóa vùng miền cũng là niềm tự hào về nền văn hóa dân tộc, là yêu nước…

1,0
II   VIẾT 5.0
a. Đảm bảo cấu trúc bài văn thuyết minh

Mở bài nêu được hiện tượng cần thuyết minh, Thân bài triển khai được các đặc điểm, tính chất, thông tin, Kết bài khái quát được ý nghĩa của việc nhận thức đúng về hiện tượng

0.5
b. Xác định đúng yêu cầu của đề.

Thuyết minh về hiện tượng học qua loa đối phó của học sinh

0.5
c. Triển khai vấn đề

HS có thể trình bày bài viết theo nhiều cách trên cơ sở đảm bảo những yêu cầu sau:

-Thực chất của hiện tượng:

+ Hiện tượng “học qua loa” là tình  trạng học sinh chỉ đơn giản là “lướt qua” bài học mà không đạt được hiệu quả thực sự,  không có sự tập trung, hiểu biết sâu sắc và sự tương tác tích cực với nội dung học.

+ Hoặc: Chỉ đơn thuần ghi nhớ và tái diễn lại thông tin mà không hiểu hoặc không áp dụng nó vào thực tế. Học sinh chỉ nhớ các kiến thức một cách cơ bản, nhưng không thể hiểu sâu và không có tư duy sáng tạo về nội dung đó.

-Nguyên nhân của hiện tượng:

+ Chưa thấy được tầm qaun trọng của việc học

+Thiếu động lực và mục tiêu: Khi học sinh không nhìn thấy ý nghĩa và mục tiêu trong việc học, hs có thể mất hứng thú và chỉ coi việc học là một trách nhiệm buộc phải thực hiện.

+Phương pháp giảng dạy không phù hợp: Nếu phương pháp giảng dạy không hấp dẫn, không tạo sự tương tác và không đáp ứng được nhu cầu và khả năng của học sinh, hs có thể mất quan tâm và thụ động trong quá trình học.

+Môi trường học tập không tạo động lực: Môi trường học tập thiếu sự khuyến khích, sự hỗ trợ và sự động viên từ giáo viên và đồng học có thể khiến học sinh mất đi sự tự tin và động lực để tham gia chủ động trong quá trình học.

+Áp lực và căng thẳng: Áp lực từ gia đình, xã hội và cuộc sống hàng ngày có thể khiến học sinh cảm thấy căng thẳng và mất khả năng tập trung vào học tập. Họ có thể chọn cách học qua loa để giảm bớt áp lực và căng thẳng của mình.

+Thiếu kỹ năng tự quản và lập kế hoạch: Học sinh có thể thiếu kỹ năng quản lý thời gian, lập kế hoạch và tổ chức công việc, dẫn đến việc học qua loa và không thể tận dụng tối đa thời gian học tập.

-Hệ quả của hiện tượng:

+Thiếu kiến thức và hiểu biết sâu sắc: Học qua loa khiến học sinh không tham gia tích cực trong quá trình học tập, do đó hs không đạt được hiểu biết sâu rộng và không thể áp dụng kiến thức vào các tình huống thực tế. Đối phó: Học sinh cần tạo ra một môi trường học tập tích cực, tập trung vào việc hiểu sâu và áp dụng kiến thức bằng cách tham gia tích cực trong lớp học, đặt câu hỏi và tham gia vào các hoạt động thảo luận.

+Kém phát triển kỹ năng tư duy và giải quyết vấn đề: Học qua loa không khuyến khích học sinh tư duy sáng tạo và phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề. Hs có thể trở nên phụ thuộc vào thông tin được cung cấp sẵn mà không tự tìm hiểu và suy nghĩ sâu hơn. Đối phó: Học sinh nên thúc đẩy kỹ năng tư duy sáng tạo bằng cách tự tìm hiểu bổ sung, đặt câu hỏi và tham gia vào các hoạt động thực hành và áp dụng kiến thức vào các bài toán thực tế.

+Kém phát triển kỹ năng xã hội: Học qua loa làm mất đi cơ hội tương tác và hợp tác với bạn học và giáo viên. Học sinh có thể trở nên cô đơn và thiếu kỹ năng giao tiếp và làm việc nhóm. Đối phó: Học sinh cần tham gia vào các hoạt động nhóm, dự án nhóm và các hoạt động xã hội khác để phát triển kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm và giúp đỡ nhau trong học tập.

+Thiếu động lực và thành tựu: Học qua loa khiến học sinh thiếu động lực và không đạt được thành tựu cao trong học tập. Hs có thể trở nên chán nản và không có sự tiến bộ. Đối phó: Học sinh cần tạo ra mục tiêu học tập rõ ràng, tìm kiếm niềm vui và ý nghĩa trong quá trình học tập và tìm cách tự đề ra những thử thách và mục tiêu để đạt được thành công.

+Ảnh hưởng đến tương lai: Học qua loa có thể ảnh hưởng đến khả năng học tập và tương lai của học sinh. Khi không đạt được kiến thức và kỹ năng cần thiết, học sinh có thể gặp khó khăn khi tiếp tục học cao hơn và trong sự nghiệp sau này. Đối phó: Học sinh cần nhìn nhận mục tiêu dài hạn và ý nghĩa của việc học tập, đặt kế hoạch và làm việc chăm chỉ để đạt được thành công trong học tập và tương lai.

-Giải pháp để phát triển các cơ sở sản xuất thực phẩm sạch:

+Tạo ra môi trường học tập tích cực: Giáo viên và nhà trường có thể tạo ra môi trường học tập khuyến khích, đầy hứng thú và tương tác. Sử dụng phương pháp giảng dạy đa dạng như thảo luận, nhóm làm việc và dự án để học sinh được tham gia tích cực và trở thành người chủ động trong quá trình học tập.

+Áp dụng phương pháp học tập tương tác: Thay vì chỉ truyền đạt thông tin một chiều, giáo viên có thể áp dụng các phương pháp học tập tương tác như thảo luận, đặt câu hỏi và khuyến khích học sinh tham gia vào quá trình giảng dạy. Điều này giúp kích thích sự tư duy và khám phá của học sinh, thúc đẩy sự tương tác giữa giáo viên và học sinh.

+Khuyến khích học sinh suy nghĩ sáng tạo: Học sinh cần được khuyến khích suy nghĩ sáng tạo và tư duy phản biện. Giáo viên có thể đặt câu hỏi mở và khuyến khích học sinh đưa ra ý kiến cá nhân, tìm ra giải pháp độc đáo cho các vấn đề. Điều này giúp học sinh phát triển kỹ năng tư duy sáng tạo và trở thành người học tự chủ.

+Xây dựng kế hoạch học tập cá nhân: Giáo viên và học sinh cùng nhau xây dựng kế hoạch học tập cá nhân, bao gồm đặt ra mục tiêu và lập kế hoạch để đạt được mục tiêu đó. Kế hoạch này cần được thiết lập một cách cụ thể, đo lường được và thiết thực. Việc có mục tiêu rõ ràng và kế hoạch học tập giúp học sinh tập trung và có động lực hơn trong quá trình học tập.

+Đánh giá đa dạng và phản hồi xây dựng: Giáo viên cần áp dụng đánh giá đa dạng, không chỉ dựa trên việc ghi nhớ thông tin mà còn đánh giá khả năng áp dụng, phân tích và tư duy sáng tạo của học sinh. Đồng thời, giáo viên cần cung cấp phản hồi xây dựng để học sinh nhận biết được điểm mạnh và điểm cần cải thiện của mình, từ đó khuyến khích học sinh tiếp tục nỗ lực và phát triển.

+Khơi dậy sự quan tâm và tò mò: Giáo viên có thể tạo ra những câu hỏi thú vị, ví dụ, hoặc ví dụ thực tế để khơi dậy sự quan tâm và tò mò của học sinh. Điều này giúp học sinh có động lực hơn trong việc tìm hiểu và nghiên cứu sâu hơn về chủ đề được đề cập.

      Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách, gợi ý trên là một cách triển khai 

3.0
d. Chính tả, từ ngữ, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.

0.5
e. Sáng tạo: Thể hiện những hiểu biết phong phú về hiện tượng; có cách diễn đạt mới mẻ. 0.5

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *