Đọc hiểu Lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ, Nghị luận Lời ru của mẹ

Đề thi khối 11
 

 

 ĐỀ KIỂM TRA CUỐI HỌC KÌ II, NĂM HỌC 2023 – 2024

MÔN: NGỮ VĂN, KHỐI 11

Thời gian làm bài: 90 phút, không tính thời gian phát đề

 

ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)

Lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ – Nét văn hóa đặc trưng của người dân ven biển

Lễ hội Nghinh Ông là một nét văn hóa đặc trưng của người dân ven biển và đây cũng là dịp để các địa phương thu hút du khách trong và ngoài nước góp phần nâng cao doanh thu cho ngành du lịch.

Tùy theo từng địa phương mà lễ hội Nghinh Ông sẽ diễn ra vào một thời điểm nhất định trong năm với nhiều nghi thức long trọng được đông đảo người dân ủng hộ. Tại Khánh Hòa lễ hội sẽ được tổ chức vào ngày 15/12 âm lịch hàng năm, cộng đồng người Hoa ở Bình Thuận lại tổ chức lễ Nghinh Ông vào rằm tháng 7 âm lịch, tại Cà Mau vào ngày 14-16/2 âm lịch… còn tại Cần Giờ – TP.HCM tổ chức hàng năm từ 14-17/8 âm lịch (năm nay là 21-24/9 dương lịch). Vào những ngày này, ngư dân vùng ven biển Cần Giờ và các tỉnh, thành giáp ranh như, Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu cùng du khách lại đổ về Cần Giờ để dự Lễ hội truyền thống ngư dân vùng biển Cần Giờ.

Dù ở địa phương nào thì hầu như việc tổ chức lễ hội Nghinh Ông đều diễn ra với các trình tự như: Phần lễ với các nghi thức Lễ rước kiệu của Nam hải Tướng quân xuống thuyền rồng ra biển; Lễ tế diễn ra trang trọng sau lễ rước với nghi thức cổ truyền. Các lễ cầu an, xây chầu đại bội, hát bội diễn ra tại lăng ông Thủy tướng; Phần hội các ngư dân mời thỉnh lẫn nhau, kể cả khách từ nơi xa đến cùng nhau ăn uống, vui chơi, trò chuyện thân tình…

Tại Cần Giờ, lễ hội Nghinh Ông năm 2010 này có các hoạt động chính trong phần lễ như: Viếng và thắp hương Nghĩa trang liệt sĩ Rừng Sác, Bia tưởng niệm trận đánh Đồn Cần Giờ, Nhà bia ghi danh thị trấn Cần Thạnh và lễ thượng đại kỳ; Mừng công ngư dân Cần Giờ; Cúng tiền hiền, hậu hiền và bạn cũ lái xưa; Biểu diễn Đoàn thuyền hoa đăng, thả 1.000 đèn hoa đăng trải dài trên 3km tại bờ biển Chợ và công viên Cần Thạnh khi con nước lớn vào lúc 23 giờ đêm 15/8 âm lịch và lễ Nghinh Ông trên biển, đón đoàn Nghinh về tại Lăng Ông Thủy tướng; Cúng đại lễ cổ truyền lúc 10 giờ sáng ngày 16/8 âm lịch tại Lăng Ông Cần Thạnh. Cùng thời điểm rước Nghinh Ông về, tại bến đò cơ khí sẽ diễn ra các trò chơi dân gian thả vịt chạy, bắt vịt, trói cua, quăng chài, vá lưới trên bờ biển. Ngoài ra sẽ có 3 chiếc tàu khách trên biển bán vé phục vụ du khách xem đoàn tàu tham gia rước Nghinh Ông… Đây là nét đẹp văn hóa đã được chính quyền thành phố và người dân địa phương chung tay gìn giữ.

Chính quyền đã xác định việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc là nhiệm vụ quan trọng và mục tiêu hàng đầu trong quá trình phát triển của địa phương. Đây không chỉ là hoạt động nhằm góp phần phát triển du lịch của thành phố mà còn làm nền tảng cho việc quy hoạch và phát triển đô thị của thành phố trong tương lai.

Cùng với nhiều hoạt động phát triển du lịch khác, trong thời gian tới, lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP.HCM sẽ phối hợp với nhiều đơn vị chức năng và chính quyền thành phố lên kế hoạch nâng cấp Lễ hội truyền thống ngư dân Cần Giờ thành lễ hội cấp thành phố. Đồng thời, là điểm đến du lịch biển, du lịch tâm linh của TP.HCM, góp phần quảng bá du

lịch cho du khách trong và ngoài nước tham quan tìm hiểu và thưởng lãm những hoạt động mang đậm bản sắc dân tộc truyền thống Việt Nam.

(Trích Trung tâm báo chí thành phố Hồ Chí Minh, Lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ – Nét văn hóa đặc trưng của người dân ven biển)

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1: Lễ hội Nghinh Ông tại Cần Giờ – TP.HCM tổ chức vào thời gian nào?

Câu 2: Nêu nội dung của văn bản.

Câu 3:  Xác định cách trình bày thông tin của phần văn bản: “Dù ở địa phương nào thì hầu như việc tổ chức lễ hội Nghinh Ông đều diễn ra với các trình tự như: Phần lễ với các nghi thức Lễ rước kiệu của Nam hải Tướng quân…Các lễ cầu an, xây chầu đại bội, hát bội diễn ra tại lăng ông Thủy tướng; Phần hội các ngư dân mời thỉnh lẫn nhau, kể cả khách từ nơi xa đến cùng nhau ăn uống, vui chơi, trò chuyện thân tình.” Chỉ ra hiệu quả cách trình bày ấy.

Câu 4: Xác định thái độ và quan điểm của tác giả thể hiện trong văn bản?

VIẾT (6.0 điểm)

Câu 1 (2.0 điểm):

Anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về vai trò của sự trải nghiệm trong quá trình trưởng thành của mỗi người.

Câu 2 (4.0 điểm):

                                          Lời ru của mẹ

 

Lời ru ẩn nơi nào

Giữa mênh mang trời đất

Khi con vừa ra đời

Lời ru về mẹ hát.

 

Lúc con nằm ấm áp

Lời ru là tấm chăn

Trong giấc ngủ êm đềm

Lời ru thành giấc mộng.

            …

           Và khi con đến lớp

  Lời ru ở cổng trường

 

        Lời ru thành ngọn cỏ

Đón bước bàn chân con.

 

Mai rồi con lớn khôn

Trên đường xa nắng gắt

Lời ru là bóng mát

Lúc con lên núi thẳm

Lời ru cũng gập ghềnh

Khi con ra biển rộng

Lời ru thành mênh mông.

 

(Lời ru của mẹ – Thơ Xuân Quỳnh, NXB Đồng Nai, 1997)

Anh/ Chị hãy viết bài văn nghị luận phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật  của đoạn thơ trên.

Chú thích:1.Tác giả: Xuân Quỳnh (1942-1988), Là nhà thơ tiêu biểu của văn học Việt Nam hiện đại, trưởng thành trong thờ kì kháng chiến chống Mĩ. Sáng tác cả thơ và văn xuôi, viết nhiều đề tài khác nhau, trong đó có đề tài về tình yêu, gia đình và trẻ em là các đề tài chiếm vị trí nổi bật. Thơ Xuân Quỳnh giàu yếu tố tự thuật. Bên cạnh niềm bộc lộ khát khao yêu thương, chia sẻ và ý thức chắt chiu, gìn giữ hạnh phúc đang có, thơ bà còn chứa đựng cả những dự cảm đầy cái lo âu về cái mong manh của đời sống của tình yêu.

              2.Tác phẩm: In trong tập: Lời ru trên mặt đất 1978. Lược đoạn 3: Lời mẹ ru nâng bước tuổi thơ với những kỉ niệm bên ờ ao, ruộng rau muống.

 HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ 2 

I Câu Nội dung Điểm
 ĐỌC HIỂU 5.0
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1 Lễ hội Nghinh Ông tại Cần Giờ – TP.HCM tổ chức hàng năm từ 14-17/8 âm lịch (năm nay là 21-24/9 dương lịch) 1,0
2 Nội dung của văn bản:

Cung cấp thông tin về: Thời gian, phần lễ, phần hội, ý nghĩa của Lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ

– Nếu viết: Lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ   (0,5 điểm)

– Nêu đặc điểm, ý nghĩa Lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ  : 0,75 điểm)

– Nêu đủ đáp án: nội dung, đặc điểm và ý nghĩa (1,0 điểm)

1,0
3 – Thông tin của đoạn văn này được trình bày theo mối quan hệ giữa ý chính và nội dung chi tiết thể hiện qua việc tác giả trình bày chi tiết quá trình tổ chức lễ hội Nghinh Ông. (0,5 điểm)

– Tác dụng

+ Về mặt hình thức: thông tin được trình bày một cách chính xác, chân thật, khách quan, sinh động.(0,25 điểm)

+ Về mặt nội dung:  người đọc hiểu, nắm bắt được cụ thể thời gian, phần lễ, phần hội của lễ hội bằng thông tin chi tiết.(0,25 điểm)

1,0

 

4 –  Thái độ của tác giả: yêu mến, trân trọng, tự hào về lễ hội

– Quan điểm:bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc là mục tiêu hàng đầu của phát triển địa phương. Đề xuất nâng cấp lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ thành lễ hội cấp thành phố đồng thời quảng bá du lịch.

(HS có thể đưa ra những ý khác, nếu phù hợp vẫn cho điểm)

0.5

 

0,5

II    VIẾT 6.0
1 Anh/ chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về  vai trò của sự trải nghiệm trong quá trình trưởng thành của mỗi người. 2.0
Đảm bảo hình thức, dung lượng đoạn văn, xác định đúng vấn đề nghị luận: vai trò của sự trải nghiệm trong quá trình trưởng thành của mỗi người. 0,25
Nội dung đảm bảo các ý sau:

Thí sinh lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận theo nhiều cách nhưng phải làm rõ …….., đảm bảo hợp lí, thuyết phục phù hợp với chuẩn mực, đạo đức và pháp luật. Có thể triển khai theo hướng sau:

– Giải thích: trải nghiệm là trực tiếp tiếp xúc, quan sát và tích lũy được thông qua các sự việc, sự vật trong đời sống.

– Bàn luận: Từ những trải nghiệm bản thân có được, chúng ta dần chín chắn, trưởng thành hơn trên bước đường đời.

+ Trải nghiệm thực tế cho bạn biết những điều sẽ xảy ra trong một sự việc, hiện tượng, tình huống,.. mà bạn không thể đoán chính xác được.

+ Trải nghiệm thực tế đem đến cho chúng ta rất nhiều kinh nghiệm bổ ích. Từ đó đưa ra cách giải quyết và đối phó với vấn đề một cách phù hợp nhất.

+ Chính sự trải nghiệm đã giúp bạn làm được điều mà không phải ai cũng làm được.

+ Sự trải nghiệm cũng được xem là cách mà con người thể hiện khát khao vươn lên.

– Rút ra bài học: cần tự chủ trải nghiệm, không nên thụ động, tránh né trong cuộc sống.

 

 

 

 

 

0,25

 

 

1,0

 0.5

2  a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận.

Mở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài khái quát được vấn đề.

0.25
   b. Xác định đúng yêu cầu của đề: phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật  của đoạn thơ Lời ru của mẹ – Thơ Xuân Quỳnh

 

0.25
                 Nội dung đảm bảo các ý chính sau

* Giới thiệu được vấn đề nghị luận và nêu khái quát quan điểm cá nhân về vấn đề.

* Triển khai vấn đề cần nghị luận:

Thí sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng hợp lí.

Sau đây là một số gợi ý:

* Giới thiệu khái quát về bài thơ: Tác giả tác phẩm, hoàn cảnh sáng tác, xuất xứ…

* Phân tích

– Giá trị nội dung : Qua hình ảnh lời ru, nhà thơ đã khắc họa chân thực và xúc động vẻ đẹp của tình mẫu tử: yêu thương vô bờ bến, hi sinh tất cả vì con, mong mỏi con bình yên, hạnh phúc và thành công

 + Mẹ ấp ủ yêu thương trong những tháng ngày mang thai và chào đón con ra đời bằng lời ru ngọt ngào, ấm áp. (Khổ 1)

+ Mẹ chăm sóc, nuôi dưỡng hình hài và bồi đắp tâm hồn, trí tuệ của con trong những tháng ngày tuổi thơ.(Khổ 2,3)

+ Mẹ đồng hành, chở che, dõi theo, giúp con vững bước trên đường đời vô vàn gian truân, thử thách.(Khổ 4)

Bài thơ là những suy tư, trải nghiệm lắng sâu và cảm động về tình mẫu tử; thể hiện rõ phong cách thơ Xuân Quỳnh, gợi những niềm rung động sâu xa trong lòng người đọc.

Giá trị nghệ thuật: sử dụng đắc địa thể thơ năm chữ; giọng điệu tha thiết, trìu mến; lời thơ tự nhiên, giàu tính biểu cảm; hình ảnh thơ giản dị, gần gũi; nghệ thuật ẩn dụ, điệp từ, so sánh …

– Liên hệ, thể hiện được những suy nghĩ, cảm nhận của người viết; rút ra được bài học, thông điệp …

Hướng dẫn chấm:

–    Lập luận chặt chẽ, lý lẽ sắc sảo, dẫn chứng thuyết phục: 2.5 điểm.

– Lập luận chưa chặt chẽ, có lý lẽ và dẫn chứng hợp lý: 1.75 2.25 điểm

–      Luận điểm chưa rõ ràng, lý lẽ vụng về, dẫn chứng chưa phù hợp: 1.01.5 điểm.

 – Bài viết lan man, chưa đúng trọng tâm: 0.5-0.75 điểm

– Không làm bài/làm lạc đề: không cho điểm 

 

 

0,25

 

 

0,25

 

 

0,25

 

 

1,5

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
  c. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.

Hướng dẫn chấm: Không cho điểm nếu bài làm có quá nhiều lỗi chính tả, ngữ pháp.

0,25
   d. Sáng tạo: Bài viết có giọng điệu riêng; cách diễn đạt sáng tạo, văn phong trôi chảy.

Hướng dẫn chấm: Học sinh huy động được kiến thức và trải nghiệm của bản thân để bàn luận về vấn đề nghị luận; có cách nhìn riêng, mới mẻ về vấn đề nghị luận; có sáng tạo trong diễn đạt, lập luận, làm cho lời văn có giọng điệu, hình ảnh, đoạn văn giàu sức thuyết phục.

Đáp ứng được 2 yêu cầu trở lên 0,5 điểm.

Đáp ứng được 1 yêu cầu 0,25 điểm.

0.5
Tổng điểm 10.0

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *