Đề văn 11 Đọc hiểu Không gì là không thể, Mây trắng còn bay– Bảo Ninh

Đề thi khối 11

BIÊN SOẠN ĐỀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ CUỐI HỌC KÌ II

MÔN NGỮ VĂN 11. NĂM HỌC 2023-2024

MA TRẬN

TT Thành phần Nội dung Số câu Cấp độ tư duy
Nhận biết Thông hiểu Vận dụng Tổng
Số câu Tỉ lệ Số câu Tỉ lệ Số câu Tỉ lệ  
I ĐỌC HIỂU Văn bản đọc hiểu 4 2 20% 1 10% 1 10% 40%
II VIẾT Nghị luận xã hội 1 5% 10% 5% 20%
Nghị luận văn học 1 7,5% 10% 22,5% 40%
Tỉ lệ   32,5% 30% 37,5% 100%
Nội dung 6 100%
  1. BẢNG ĐẶC TẢ
TT Kĩ năng Đơn vị kiến thức / Kĩ năng Mức độ đánh giá Số lượng câu hỏi theo mức độ nhận thức Tổng  
Nhận biết Thông hiểu Vận dụng  
I Đọc hiểu

 

 

Văn bản thông tin

Văn bản nghị luận

Văn bản văn học

 

 

Nhận biết:

– Xác định được phương thức biểu đạt, nội dung…

– Chỉ ra được thông tin trong văn bản/đoạn trích.

Thông hiểu:

– Hiểu được đặc sắc về nội dung của văn bản/đoạn trích: bức tranh đời sống; tâm sự của tác giả…

– Hiểu được đặc sắc về nghệ thuật của văn bản/đoạn trích: hình ảnh, ngôn ngữ, biện pháp tu từ…

– Hiểu được một số đặc trưng của thể loại truyện ngắn.

Vận dụng:

– Nhận xét ý nghĩa, giá trị của các yếu tố nội dung, hình thức của văn bản/đoạn trích.

– Rút ra được thông điệp, bài học cho bản thân từ nội dung văn bản/đoạn trích.

Vận dụng cao:

– Vận dụng kinh nghiệm đọc, trải nghiệm về cuộc sống, hiểu biết về lịch sử văn học để nhận xét, đánh giá ý nghĩa, giá trị của văn bản, hoặc vấn đề rút ra từ văn bản.

2 câu 1 câu 1 câu 4  
II Viết

 

 

Viết đoạn văn NLXH Nhận biết:

Xác định được yêu cầu về nội dung và hình thức của đoạn văn nghị luận.

– Mô tả được vấn đề xã hội và những dấu hiệu, biểu hiện của vấn đề xã hội trong bài viết.

– Xác định rõ được mục đích, đối tượng nghị luận.

Thông hiểu:

– Triển khai vấn đề nghị luận thành những luận điểm phù hợp.

– Kết hợp được lí lẽ và dẫn chứng để tạo tính chặt chẽ, logic của mỗi luận điểm.

– Đảm bảo cấu trúc của một văn bản nghị luận; đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.

Vận dụng:

– Đánh giá được ý nghĩa, ảnh hưởng của vấn đề đối với con người, xã hội.

– Nêu được những bài học, những đề nghị, khuyến nghị rút ra từ vấn đề bàn luận.

Vận dụng cao:

– Sử dụng kết hợp các phương thức miêu tả, biểu cảm,… để tăng sức thuyết phục cho bài viết.

– Thể hiện rõ quan điểm, cá tính trong bài viết.

      1*
    Viết văn bản phân tích, đánh giá tác phẩm văn học. Nhận biết:

Xác định được yêu cầu về nội dung và hình thức của bài văn nghị luận.

– Nêu được thông tin về tác giả, tác phẩm.

– Nêu đề tài, chủ đề, tư tưởng, nhân vật, đặc điểm nghệ thuật nổi bật…của truyện ngắn.

Thông hiểu:

– Trình bày được những giá trị về nội dung, nghệ thuật của tác phẩm theo yêu cầu của đề bài.

Vận dụng:

– Vận dụng các kỹ năng tạo lập văn bản: kiến thức đã học về thể loại truyện ngắn để viết bài nghị luận đáp ứng yêu cầu của đề bài.

Vận dụng cao:

– Liên hệ, so sánh với các tác phẩm khác để đánh giá làm nổi bật vấn đề nghị luận; vận dụng kiến thức lý luận văn học để có những phát hiện sâu sắc mới mẻ về vấn đề nghị luận.

– Diễn đạt sáng tạo, giàu hình ảnh, có giọng điệu riêng.

– Đánh giá được vai trò, ý nghĩa của thông điệp trong bài thơ đối với cuộc sống, xã hội hiện tại.

      1
Tổng           6
Tỉ lệ %   32,5% 30% 37,5%    

III. BIÊN SOẠN ĐỀ

PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc văn bản sau:

     “Thời gian có thể chữa lành mọi vết thương, chấn chỉnh mọi sai sót, và biến mọi lỗi lầm thành tài sản. Song, nó chỉ thích chơi với những ai có thể giết chết sự trì hoãn và biết hướng đến các mục tiêu cụ thể với mục đích rõ ràng. Cứ mỗi giây phút trôi qua, khi đồng hồ gõ đều để rút dần khoảng cách là khi thời gian đang chạy đua với từng người. Trì hoãn đồng nghĩa với thất bại, bởi không ai có thể lấy lại được thời gian đã mất – dù chỉ một giây.

        Hãy tiến về phía trước với sự quả quyết và đúng lúc, rồi thời gian sẽ yêu mến bạn. Nếu bạn lưỡng lự hay đứng yên, thời gian sẽ loại bạn ra khỏi cuộc chơi. Cách duy nhất để tiết kiệm thời gian là sử dụng nó một cách khôn ngoan. Hãy cho tôi biết bạn sử dụng thời gian nhàn rỗi như thế nào và tiêu tiền ra sao, tôi sẽ cho bạn biết mười năm nữa bạn là ai và đang ở đâu.

     Ngày hôm nay là ngày quan trọng nhất. Đừng chờ đợi ngày mai. Hãy sống trọn vẹn cho hôm nay. Đừng để sự lo lắng, thất vọng, tức giận hay hối hận… xuất hiện trong ngày hôm nay của bạn. Tất cả đều đã thuộc về quá khứ hoặc chỉ xảy đến trong tương lai. Hãy làm việc thật nghiêm túc và sống có trách nhiệm với chính cuộc sống của mình”.

(Trích “Không gì là không thể” – George Matthew Adams, Thu Hằng dịch)

Thực hiện yêu cầu:

Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản trên.

Câu 2. Theo tác giả thời  gian chỉ thích chơi với đối tượng nào ?

Câu 3. Nêu ý nghĩa của câu Ngày hôm nay là ngày quan trọng nhất.

Câu 4. Anh / chị có đồng tình với quan điểm Cách duy nhất để tiết kiệm thời gian là sử dụng nó một cách khôn ngoan không?

PHẦN VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1. (2,0 điểm)

            Anh / chị hãy viết  đoạn văn khoảng 150 chữ bàn về ý nghĩa của việc biết kiểm soát áp lực trong cuộc sống .

Câu 2. (4,0 điểm)

Viết bài văn nghị luận phân tích, đánh giá nội dung, nghệ thuật truyện ngắn sau:

(Lược một đoạn: Thời tiết xấu, máy bay cất cánh, tôi và cả tay vận complet đều vô cùng căng thẳng, còn bà cụ bình thản, háo hức ngắm nhìn và hỏi mọi người về những đám mây.) 

Không được trả lời, bà cụ chẳng dám hỏi han gì thêm. Bà ngồi im, ôm chặt trong lòng một chiếc làn mây. Hình vóc bé nhỏ, teo tóp của bà như chìm lấp vào thân ghế. Khi cô tiếp viên đẩy xe đưa bữa điểm tâm đến, bà không muốn nhận khay đồ ăn. Bà bảo cơm nước lạ kiểu chẳng đũa bát gì chẳng quen, mấy lại đã ăn no bụng hồi sớm, mấy lại cũng thực tình là già chẳng có lắm tiền. Cô gái ân cần giải thích để bà cụ yên tâm rằng giá của suất ăn này đã được tính gộp trong tiền vé.

– Thảo nào hai lượt tàu bay những triệu bạc – bà cụ nói – Vậy mà lúc biếu già tấm vé các chú không quân cùng đơn vị với con trai già ngày nọ bảo là tốn có trăm ngàn. Các chú ấy cho già thì có, chứ còn tính ở quê đừng nói triệu với trăm ngàn, ngàn với trăm cũng khó.

Bà cụ hạ chiếc bàn gấp xuống song không bày bữa ăn lên đấy. Tất cả các thứ hộp thứ gói trên khay bà dồn hết vào chiếc làn mây. Bà chẳng ăn chút gì. Lúc người ta mang đồ uống đến, bà cũng chỉ xin một cốc nước lọc. Bà hỏi cô tiếp viên:

– Đã sắp đến sông Bến Hải chưa con?

– Dạ thưa – Cô gái nhìn đồng hồ đeo tay – Còn chừng dăm phút nữa ạ. Nhưng thưa cụ vì chúng ta bay trên biển nên không ngang qua sông mà sẽ chỉ ngang qua vùng trời vĩ tuyến 17.

– Lát qua đấy con bật dùm già cái cửa tròn này con nhé, cho thoáng.

– Ấy chết, mở thế nào được ạ. Cô gái bật cười.

Ngoài cửa sổ nắng loé lên, cánh máy bay lấp lánh, nhưng chỉ trong chốc lát. Trên rất cao này, trời vẫn còn mây. Người tôi nôn nao như ngồi trên đu quay. Chưa chuyến nào thấy mệt như chuyến này. Có lẽ vì cơn bão đang hoành hành ở miền trung nên không trung đầy rẫy ổ gà. Máy bay chòng chành, dồi lắc, bên thân và dưới sàn khe khẽ phát ra những tiếng răng rắc như sắp rạn. Tay vận complet xoè diêm châm thuốc. Là dân nghiện nhưng lúc này tôi thấy gai với khói. Lẽ ra y nên xuống phía dưới mà thả khí chứ chẳng nên phớt lờ hàng chữ “không hút thuốc” sáng ngay trước mũi y như vậy, tôi sẽ uể oải thầm nghĩ, đậy tờ báo lên mặt và nhắm mắt lại. Giấc ngủ thiu thiu chầm chậm trườn tới.

– Làm cái gì vậy? Hả! Cái bà già này!

Tôi giật bắn mình. Tôi bị giằng khỏi giấc ngủ không phải vì tiếng quát, tay ngồi cạnh tôi không quát to tiếng, chỉ nạt, nạt khẽ thôi, đủ nghe. Nhưng âm hưởng của nỗi hoảng hốt và sự cục cằn trong giọng y như tát vào mặt người ta. Thận trọng, tôi liếc nhìn. Khói thuốc và cặp vai to đùng của y che khuất cả bà cụ già, cả ô cửa sổ.

– Này, cô kia, cô nhân viên! – Y sang trọng đứng dậy mắng – Tới mà nhìn! Đây là hàng không hay là cái xô bếp? Là phi cơ hay là cái miếu thờ thế này, hả?

– Van bác… – Bà cụ sợ sệt – Bác ơi, van bác… Chẳng là, bác ạ, bữa nay giỗ thằng cả nhà tôi. Non ba chục năm rồi, bác ơi, tôi mới lên được đến miền cháu khuất.

Tay nọ gần như bước xéo lên đùi tôi, xấn ra lối đi. Bộ mặt hồng hào bừng bừng giận dữ và khinh miệt. Bà cụ ngồi, lặng phắt, lưng còng xuống, hai bàn tay chắp lại, gầy guộc. Trên chiếc bàn gấp bày đĩa hoa cúng, nải chuối xanh, mấy cái phẩm oản và ba cây nhang cắm trong chiếc cốc thuỷ tinh đựng gạo. Một bức ảnh ép trong tấm kính cỡ bàn tay để dựng vào thành cốc. Cô tiếp viên vội đi tới. Cô đứng sững bên cạnh tôi. Không hề kêu lên, không thốt một lời, cô lặng nhìn.

Máy bay vươn mình nâng độ cao vượt qua trần mây. Sàn khoang dốc lên. Cái bàn thờ nhỏ bé bỏng của bà cụ già hơi nghiêng đi. Tôi xoài người sang giữ lấy cái khung ảnh. Tấm ảnh được cắt ra từ một tờ báo, đã cũ xưa, nhưng người phi công trong ảnh còn rất trẻ.

Khói nhang nhả nhè nhẹ, bốc lên dìu dịu, mờ mỏng trong bầu không khí lành lạnh của khoang máy bay. Những cây nhang trên trời thẳm toả hương thơm ngát. Ngoài cửa sổ đại dương khí quyển ngời sáng.

(Mây trắng còn bay– Bảo Ninh)

* Chú thích:

Bảo Ninh là nhà văn trưởng thành khi cuộc kháng chiến chống Mĩ đã kết thúc. Ông là một trong những nhà văn có những đóng góp cho văn học viết về đề tài chiến tranh thời kì hậu chiến. Ông nổi tiếng với các tác phẩm tiểu thuyết đặc biệt là tiểu thuyết “Nỗi buồn chiến tranh”. Bên cạnh đó, Bảo Ninh còn có những truyện ngắn tiêu biểu nữa như: “Khắc dấu mạn thuyền”, “Bội phản”, “ Gọi con”,…đặc biệt là truyện ngắn “Mây trắng còn bay”.

“Mây trắng còn bay” được sáng tác sau 1975, truyện ngắn được trần thuật dưới góc độ đa chiều, nhiều điểm nhìn, ngôn ngữ trần thuật mang tính đối thoại, nhiều ngụ ý… rất tiêu biểu cho đặc điểm văn học thời kì này.

  1. HƯỚNG DẪN CHẤM
Phần Câu Nội dung Điểm  
I   ĐỌC HIỂU 4.0  
  1 PTBĐ chính : Nghi luận 1,0  
2 Theo tác giả thời  gian chỉ thích chơi với những ai có thể giết chết sự trì hoãn và biết hướng đến các mục tiêu cụ thể với mục đích rõ ràng. 1,0  
3 Nêu ý nghĩa của câu Ngày hôm nay là ngày quan trọng nhất.

– khẳng định sự quan trọng của cuộc sống hiện tại

-khuyên ta cần trân trọng và hết mình với cuộc sống  hiện tại

1.0

 

 
 
   4 Anh / chị có đồng tình với quan điểm Cách duy nhất để tiết kiệm thời gian là sử dụng nó một cách khôn ngoan không?

Có vì

–       Cuộc sống  ngắn

–       Sử dụng thời gian không ngoan là tận dụng thời gian làm những việc có ý nghĩa : học; lao động; quan tâm đến nguời   khác; chăm lo cuộc sống cho bản thân…

è Tìm thấy niềm vui, hạnh phúc;  thành công; sống cs đầy ý nghĩa . Đó là cách kéo dài thời gian trong cuộc sống

1.0
II   LÀM VĂN 6.0  
  1 Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ), nêu suy nghĩ của anh/chị về vấn đề: 2,0  
    a. Xác định được yêu cầu về hình thức dung lượng đoạn văn  : đoạn văn có thể trình bày theo diễn dịch, quy nạp , móc xích, song hành, tổng phân hợp. 0,25  
    b. Xác định đúng vấn đề nghị luận:  ý nghĩa của việc biết kiểm soát áp lực trong cuộc sống . 0,25  
    c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận

Ý nghĩa :

+chủ động; tự tin, hạn chế căng thẳng

+sáng suốt làm việc hiệu quả hơn

+cân băng cuộc sống- giũ gìn sức khỏe

+ tránh suy nghĩ tiêu cực hạn chế  nguy hại cho bản thân và việc làm tổn thương người khác ….

Lưu ý: Học sinh có thể bày tỏ quan điểm của cá nhân nhưng phải phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật.

d.Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu sau:

– Lựa chọn được thao tác lập luận, phương thức biểu đạt hợp lý để triển khai vấn đề nghị luận.

– Trình bày rõ quan điểm và hệ thống ý.

– Lập luận chặt chẽ, thuyết phục, lí lẽ xác đáng, bằng chứng tiêu biểu, hợp lý, kết hợp nhuần nhuyễn giữa lý lẽ và bằng chứng.

 

 

 

0,5

 

 

 

 

 

 

 

 

0,5

 
    d. Diễn đạt – Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.

0,25  
    e. Sáng tạo: có giọng điệu riêng; cách diễn đạt sáng tạo, văn phong trôi chảy; suy nghĩ sâu sắc 0,25  
  2 Viết bài văn khoảng    
    a. Xác định đúng yêu cầu kiểu bài – bài văn nghị luận

Cấu trúc 3 phân : MB- TB- KB

0,25  
    b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận Viết bài văn nghị luận phân tích và đánh giá nội dung, nghệ thuật truyện ngắn Mây trắng còn bay, Bảo Ninh.  0,5  
    c.Đề xuất các ý phù hợp : Học sinh  thể lựa chọn các ý chính ; sắp xếp các ý theo bố cục 3 phần thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận theo nhiều cách. Có thể theo hướng sau:

*Giới thiệu ngắn gọn về tác giả, tác phẩm Mây trắng còn bay.

* Phân tích các khía cạnh nội dung:

– Đề tài:  Cuộc sống thời hậu chiến.

– Chủ đề: Nỗi đau của những người mẹ có con hi sinh trong chiến tranh.

* Phân tích khía cạnh nghệ thuật:

– Cốt truyện: Cốt truyện đơn giản, dễ hiểu: mở đầu là khung cảnh máy bay cất cánh trong thời tiết xấu, sự căng thẳng của hành khách trong khoang máy bay. Câu chuyện xoay quanh nhân vật bà cụ có con trai là phi công, hi sinh gần 30 năm, tại vùng trời này. Kết thúc truyện là sự lặng yên của các nhân vật, là khung cảnh “đại dương khí quyển ngời sáng”

-Tình huống truyện: bất ngờ.

-Nghệ thuật trần thuật: Ngôi kể, điểm nhìn: Câu chuyện được kể thông qua điểm nhìn của vật tôi– người kể chuyện ngôi thứ nhất, điểm nhìn hạn tri. Đây là điểm nhìn xuyên suốt tác phẩm, giúp cho câu chuyện trở nên sinh động, cụ thể, giàu cảm xúc và chân thật hơn.

-Xây dựng nhân vật qua: Ngoại hình, ngôn ngữ, cử chỉ, hành động, tâm trạng. Thành công của truyện còn là đã xây dựng được những nhân vật tiêu biểu, đối lập giữa tay mặc Comple với những nhân vật còn lại.

(Phân tích nhân vật bà cụ:

+ Ngoại hình: “Hình vóc bé nhỏ, teo tóp của bà như chìm lấp vào thân ghế”, “lưng còng, hai bàn tay gầy guộc” khắc hoạ rõ nét vẻ ngoài lam lũ, vất vả, khắc khổ của người mẹ, người phụ nữ Việt Nam xưa

+ Cử chỉ: “bà cụ chẳng dám hỏi han gì thêm. Bà ngồi im, ôm chặt trong lòng một chiếc làn mây… bà không muốn nhận khay đồ ăn, “Tất cả các thứ hộp thứ gói trên khay bà dồn hết vào chiếc làn mây. Bà chẳng ăn chút gì… bà cũng chỉ xin một cốc nước lọc.”

+ Lời nói:  Sử dụng nhiều từ ngữ đưa đẩy “các bác kìa, bác nhỉ, thưa các bác…” hay “Thảo nào hai lượt tàu bay “những” triệu bạc… Các chú cho già “thì có” khiến cho nhân vật bà cụ hiện lên với những nét đặc trưng tiêu biểu của tầng lớp nông dân ở làng quê Việt Nam: xởi lởi, cởi mở, chân chất, chắt chiu.

à Qua đó hiện lên một mảnh đời cơ cực, nhọc nhằn, vất vả.

+ Hành động: Đây là lần đầu tiên trong cuộc đời, người mẹ ấy đi máy bay, bà bày đồ cúng cho con trên máy bay, trên vùng trời con mình là chiến sĩ phi công hy sinh gần 30 năm trước. Khi chứng kiến cái dáng vẻ sợ sệt, van lơn, khẩn khoản của bà cụ với tay vận complet, ta lại càng thương cảm, xót xa.

àTình mẫu tử thiêng liêng, sâu sắc)

– Giọng điệu: thâm trầm, sâu sắc.

– Ngôn ngữ kể chuyện: giản dị, mộc mạc, gần gũi.

*Đánh giá:

– Truyện ngắn “Mây trắng còn bay” là tiếng nói thương cảm, xót xa, trân trọng với những bà mẹ có con hi sinh trong chiến tranh, xót xa, tự hào với số phận con người thời chiến – khi họ ngã xuống ở cái tuổi đẹp nhất, hi sinh cuộc đời để đem lại hoà bình cho dân tộc. Đồng thời tác phẩm phê phán lối sống ích kỉ, cá nhân của những người thời bình thờ ơ trước những hi sinh của những người đã ngã xuống trong thời chiến.

“Mây trắng còn bay” còn là sự chiêm nghiệm của tác giả về cuộc đời, vết thương chiến tranh chẳng bao giờ xoá bỏ được, nó còn mãi cùng với sự chảy trôi của cuộc đời như “mây trắng” vẫn bay.

-Truyện ngắn là bài học về lối sống uống nước nhớ nguồn, là sự trân trọng những hi sinh thầm lặng của con người trong và sau chiến tranh.

2,5  
    d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt. 0,25  
    e. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận, có cách diễn đạt mới mẻ. 0,5
I + II   TỔNG 10  

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *