Đọc hiểu Mãi mãi tuổi hai mươi , nghị luận Con Chim Quên Tiếng Hót

Văn bản nghị luận

– Xác định được phương thức biểu đạt, thể loại của văn bản.

– Xác định được đề tài; chi tiết, hình ảnh nghệ thuật đặc sắc của văn bản/đoạn trích.

– Chỉ ra được thông tin trong văn bản/đoạn trích.

Thông hiểu:

– Hiểu được đặc sắc về nội dung của văn bản/đoạn trích.

– Hiểu được đặc sắc về nghệ thuật của văn bản.

Vận dụng:

– Vận dụng kinh nghiệm đọc, trải nghiệm về cuộc sống, hiểu biết về văn học để nhận xét, đánh giá ý nghĩa, giá trị của văn bản, hoặc vấn đề rút ra từ văn bản.

– Xác định được yêu cầu về nội dung và hình thức của đoạn văn nghị luận.

– Mô tả được vấn đề xã hội và những dấu hiệu, biểu hiện của vấn đề xã hội trong bài viết.

– Xác định rõ được mục đích, đối tượng nghị luận.

Thông hiểu:

– Triển khai vấn đề nghị luận thành những luận điểm phù hợp.

– Kết hợp được lí lẽ và dẫn chứng để tạo tính chặt chẽ, logic của mỗi luận điểm.

– Đảm bảo cấu trúc của một đoạn văn nghị luận; đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.

Vận dụng:

– Đánh giá được ý nghĩa, ảnh hưởng của vấn đề đối với con người, xã hội.

– Nêu được những bài học, những đề nghị, khuyến nghị rút ra từ vấn đề bàn luận.

Vận dụng cao:

– Sử dụng kết hợp các phương thức miêu tả, biểu cảm,… để tăng sức thuyết phục cho đoạn văn.

– Thể hiện rõ quan điểm, cá tính trong đoạn văn.

– Xác định được yêu cầu về nội dung và hình thức của bài văn nghị luận.

– Nêu được thông tin về tác giả, tác phẩm.

– Nêu hoàn cảnh ra đởi của đoạn trích…

Thông hiểu:

– Trình bày được những giá trị về nội dung, nghệ thuật của tác phẩm theo yêu cầu của đề bài.

Vận dụng:

– Vận dụng các kỹ năng tạo lập văn bản: kiến thức đã học về truyện để viết bài nghị luận đáp ứng yêu cầu của đề bài.

Vận dụng cao:

– Liên hệ, so sánh với các tác phẩm khác để đánh giá làm nổi bật vấn đề nghị luận; vận dụng kiến thức lý luận văn học để có những phát hiện sâu sắc mới mẻ về vấn đề nghị luận.

– Diễn đạt sáng tạo, giàu hình ảnh, có giọng điệu riêng.

– Đánh giá được vai trò, ý nghĩa của thông điệp trong truyện đối với cuộc sống, xã hội hiện tại.

– Không ngờ mình đã đến đây.

– Không ngờ rằng trên mũ là một ngôi sao. Trên cổ áo là quân hàm đỏ. Cuộc đời bộ đội đến với mình tự nhiên quá, bình thản quá và cũng đột ngột quá …

– Tác dụng của phép điệp từ:

+ Sinh động, hấp dẫn làm tăng sức gợi hình gợi cảm cho sựu diễn đạt của câu văn.

+Nhấn mạnh thời điểm thiêng liêng nhất đối với người viết, trong không khí buổi lễ tiễn quân đầy xúc động, tự hào và đáng nhớ.

Hướng dẫn chấm:

– Trả lời được đầy đủ  như đáp án: 1,0 điểm

– Trả lời được 1 ý: 0,25 điểm

– Trả lời được 2 ý: 0,75 điểm

– Trả lời được 3 ý: 1,0 điểm

– Đồng ý vì viết nhật ký là một cách để lưu lại những ký ức, kỷ niệm đẹp mà bất cứ ai, dù sống trong thời đại nào cũng cần;  một cách lưu giữ ký ức giản dị, chân thật và giàu cảm xúc;…

– Không đồng ý vì: thời đại 4.0 có nhiều cách để lưu giữ ký ức, kỷ niệm sống động hơn, thuận tiện hơn…

Hướng dẫn chấm:

– Trả lời được đầy đủ  như đáp án: 1,0 điểm

Thí sinh viết một đoạn văn với dung lượng khoảng 150 chữ, có thể trình bày theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng – phân – hợp, móc xích hay song hành.

Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: bày tỏ suy nghĩ của anh chị về hậu quả của chiến tranh.

– Xác định được các ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận, dưới đây là một số gợi ý:

·         – Hậu quả của chiến tranh: Thương vong bên ngoài: Hàng nghìn người đã ngã xuống vì chiến tranh, và để lại những con người sống sót nhưng với di chứng như thương tật, bệnh nặng từ chất độc màu da cam.

·         Nỗi đau bên trong: Ám ảnh về cái chết, mất mát người thân, gia đình bị ly tán, dư chấn thời hậu chiến….

– Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận

– Trình bày quan điểm và hệ thống các ý rõ ràng.

– Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: lý lẽ xác đáng; bằng chứng tiêu biểu, phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn giữa lý lẽ và bằng chứng.

Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết câu trong đoạn văn.

Thí sinh có cách sáng tạo trên các phương diện hình thức, dùng từ, diễn đạt, những suy nghĩ, kiến giải sâu sắc,mới mẻ, độc đáo.

Mở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài khái quát được vấn đề.

Phân tích, đánh giá nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của đoạn trích Con chim quên tiếng hót..

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận, phân tích, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; đảm bảo các yêu cầu sau:

* Mở bài: Nêu được tên truyện, tác giả, giới thiệu vấn đề cần bàn luận.

* Thân bài:

– Về nội dung:

+ Phần đầu truyện, người bà kể về con nhồng biết hót, biết nói tiếng người, lại nói toàn những điều lịch sự khiến từ trẻ con đến người lớn, từ người nhà đến người ngoài ai nấy đều yêu mến con vật này…

+ Phần sau câu chuyện, người bà kể lại sự việc đau lòng đến với con vật quý. Nó học được cách nói cục cằn từ lũ trẻ mà quên mất tiếng hót và những lời lịch sự. Chưa dừng lại ở đó, tác giả đã tạo nên tình huống bất ngờ… Quan huyện ghé thăm…

+ Câu chuyện kết thúc bằng lời dạy các cháu của người bà: Cho nên, biết thì nói, không biết thì đừng nói theo lời người khác, chết oan đó, các con!” Đó cũng là bài học cho mỗi chúng ta: Nếu chúng ta không hiểu chuyện mà nói theo lời người khác, sẽ để lại hậu quả khôn lường

– Về nghệ thuật:

+ Cốt truyện đơn giản: người bà kể cho các cháu nghe về con nhồng – con vật vốn được cả nhà yêu quý vì tiếng hót hay và giỏi nhại tiếng người, nhưng sau đó, con nhồng phải chết uổng vì nói điều không nên nói.

+ Truyện kể bằng ngôi kể thứ ba, lời kể tự nhiên, gần gũi; cách kể chuyện vừa hiện đại, vừa mang sắc thái truyện ngụ ngôn, cổ tích; sự việc không quá nhiều, kịch tính cũng không quá gay gắt, chi tiết không quá bất ngờ… tất cả cứ nhẹ nhàng, nhưng lại thấm thía, sâu sắc…

* Đánh giá chung:

Câu chuyện giản đơn mà sâu sắc đã tạo sức sống lâu bền cho tác phẩm, giúp tác phẩm trở nên hấp dẫn, không chỉ với lứa tuổi thiếu nhi mà còn có ý nghĩa với cả người lớn. Bài học nhân văn từ câu chuyện đã thực hiện được sứ mệnh của văn chương: văn học là nhân học, văn học góp phần định hướng nhân cách, hình thành những phẩm chất, lối sống tốt đẹp cho con người…

(Lưu ý: Hs có thể diễn đạt khác hoặc lời đánh giá chưa mang tính khái quát nhưng có ý thức đánh giá nội dung, nghệ thuật của tác phẩm: cho 0,25 điểm)

Hướng dẫn chấm:

– Phân tích đầy đủ, sâu sắc: 2,0 điểm – 2,5 điểm.

– Phân tích đầy đủ nhưng có ý chưa sâu hoặc phân tích sâu nhưng chưa thật đầy đủ: 1,25 điểm – 1,75  điểm.

– Phân tích chưa đầy đủ hoặc chung chung, sơ sài: 0,25 điểm – 1,0 điểm.                                                                                             

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.

Hướng dẫn chấm: Không cho điểm nếu bài làm có quá nhiều lỗi chính tả, ngữ  pháp.

Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.

Hướng dẫn chấm: Học sinh biết vận dụng thực tiễn đời sống để làm nổi bật vấn đề nghị luận; văn viết giàu hình ảnh, cảm xúc.

– Đáp ứng được 2 yêu cầu trở lên: 1,0điểm.

– Đáp ứng được 1 yêu cầu: 0,5 điểm.