ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc văn bản :
MÙA XUÂN NHỚ MẸ
Chiều nay mẹ ở đâu?
Con trở về làng xưa mùa bão dữ
Nước đã cuốn trôi hàng dâm bụt cũ
Lũy tre buồn lạnh cóng dưới cơn ngâu!
Chiều nay mẹ ở đâu?
Cái lạnh cuối năm quê mình như dao cắt
Bưng chén cơm mà rưng rưng nước mắt
Nhớ mẹ thân cò lặn lội đồng sâu!
(…)Chiều nay mẹ ở đâu?
Gian nhà nhỏ bây giờ không còn nữa
Xưa quê nghèo, cơm trắng mẹ nhường con từng bữa
Ruộng mình bây giờ ai cuốc bẫm cày sâu!
Chiều nay mẹ ở đâu?
Con thơ thẩn đi tìm khóm mai vàng ngày ấy
Năm hết rồi hoa xưa nào có thấy
Gió xuân sao thổi bạc một mái đầu!
Chiều nay mẹ ở đâu?
Có biết con về đây không hở mẹ
Thằng bé ngày xưa đã không còn trẻ
Thẫn thờ buồn bật khóc dưới mưa ngâu!
Chiều nay mẹ ở đâu?
(Tập thơ Quê nhà nỗi nhớ, Bùi Nguyễn Trường Kiên, NXB Trẻ, 2002)
Chú thích: : Bùi Nguyễn Trường Kiên tên thật là Nguyễn Hữu Hà, quê xã Điện Ngọc, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Ông là nhà báo, nhà thơ, nhà văn, nhà giáo, tốt nghiệp cử nhân ngôn ngữ học tại Đại học Tổng hợp TP Hồ Chí Minh, cử nhân báo chí Học viện Báo chí và Tuyên truyền. Ông bắt đầu sáng tác truyện ngắn, thơ từ 1979 và đăng trên các báo Tuyến đầu, Phụ nữ Việt Nam, Phụ nữ TP Hồ Chí Minh, Tiền phong, Sài Gòn giải phóng, Người lao động, Thanh niên, Tuổi trẻ. Bài thơ Mùa xuân nhớ mẹ trích trong tập thơ Quê nhà nỗi nhớ, NXB Trẻ năm 2002.
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1. Xác định nhân vật trữ tình của văn bản.
Câu 2. Chỉ ra 01 yếu tố tượng trưng trong đoạn thơ sau:
Chiều nay mẹ ở đâu?
Cái lạnh cuối năm quê mình như dao cắt
Bưng chén cơm mà rưng rưng nước mắt
Nhớ mẹ thân cò lặn lội đồng sâu!
Câu 3. Nêu chủ đề của văn bản.
Câu 4. Phân tích tình cảm, cảm xúc của nhân vật người con được bộc lộ trong văn bản.
Câu 5. Từ văn bản trên, anh/chị có suy nghĩ gì về trách nhiệm của bản thân đối với cha mẹ?
VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1. (2,0 điểm)
Viết đoạn văn ngắn (khoảng 100 từ) phân tích thông điệp văn bản “Mùa xuân nhớ mẹ” của Bùi Nguyễn Trường Kiên.
| Phần | Câu | Nội dung | Điểm |
| I | ĐỌC HIỂU | 4,0 | |
| 1 | Nhân vật trữ tình của văn bản: con/ người con
Hướng dẫn chấm: – Học sinh trả lời như đáp án:0,75 điểm. – Học sinh trả lời sai: không cho điểm |
0,75 | |
| 2 | HS chỉ ra được 01 yếu tố tượng trưng trong đoạn thơ sau: thân cò lặn lội đồng sâu
– Cơ cực, vất vả, nghèo khó. – Tảo tần, hi sinh cho con. Hướng dẫn chấm: – Học sinh trả lời như đáp án:0,75 điểm. – Học sinh trả lời sai: không cho điểm |
0,75 | |
| 3 | Chủ đề của bài thơ:
– Nỗi nhớ và những kỉ niệm về mẹ. – Tâm trạng đau đớn, hụt hẫng khi mẹ không còn nữa. Qua đó, ta thấy được tình cảm yêu thương, biết ơn, trân trọng mẹ của nhà thơ. Hướng dẫn chấm: – Học sinh trả lời như đáp án:1,0 điểm. – Học sinh trả lời sai: không cho điểm |
1,0 | |
| 4 | Tình cảm, cảm xúc của nhân vật người con được bộc lộ trong bài thơ:
– Nỗi nhớ thương da diết và tình cảm yêu thương sâu sắc dành cho mẹ đã khuất. – Tâm trạng đau đớn, hụt hẫng khi mẹ không còn nữa. Hướng dẫn chấm: – Học sinh trả lời đúng :1,0 điểm. – Học sinh trả lời sai: không cho điểm |
1,0 | |
| 5 | HS nêu được trách nhiệm của bản thân đối với cha mẹ:
– Dành sự quan tâm, yêu thương trân trọng mẹ – Biết vâng lời mẹ, chăm ngoan học giỏi để mẹ vui lòng – Biết chia sẻ công việc với mẹ, chăm sóc phụng dưỡng mẹ lúc đau ốm, già yếu… Hướng dẫn chấm: – Học sinh trả lời đúng :0,5 điểm. – Học sinh trả lời sai: không cho điểm |
0,5 | |
| II | VIẾT | 6,0 | |
| 1 | Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 100 chữ) phân tích thông điệp văn bản “Mùa xuân nhớ mẹ” của Bùi Nguyễn Trường Kiên. | 2,0 | |
| a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn
Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 200 chữ) của đoạn văn. Thí sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng-phân-hợp, móc xích hoặc song hành. |
0,25 | ||
| b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: phân tích thông điệp của văn bản | 0,25 | ||
| c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận.
Sau đây là một số gợi ý: a. Mở đoạn: Giới thiệu tác giả, tác phẩm và nêu vấn đề nghị luận b. Thân đoạn: – Nêu nội dung bài thơ: Nỗi nhớ và những kỉ niệm về mẹ cùng với tâm trạng đau đớn, hụt hẫng khi mẹ không còn nữa. – Nêu thông điệp rút ra từ bài thơ : + Luôn trân trọng, nâng niu những khoảng thời gian bên mẹ; + Biết ơn và hiếu thảo với cha mẹ, thấu cảm được những gì họ đã hi sinh cho con cái. – Các khía cạnh của thông điệp: + Bởi trên đời mẹ là người hết lòng chăm lo cho con. Mẹ là người sinh thành, chăm lo, yêu thương con vô điều kiện, mẹ luôn bao dung, vị tha, sẵn sàng hi sinh tất cả vì con: Nhớ những năm tháng đói khổ người mẹ hiện ra với hình ảnh: thân cò lặn lội đồng sâu, cơm trắng mẹ nhường con từng bữa gợi ra cả cuộc đời lam lũ vất vả của mẹ để lo toan cho gia đình, những mong những đứa con không có những ngày tháng đói khổ, được no bụng. +… c. Kết đoạn: Khẳng định giá trị bài thơ. |
0,5 | ||
| d. Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu sau:
– Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận. – Trình bày rõ quan điểm và hệ thống các ý. – Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng, bằng chứng tiêu biểu, phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn giữa lí lẽ và bằng chứng. |
0,5 | ||
| đ. Diễn đạt:
Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết câu trong đoạn văn. |
0,25 | ||
| e. Sáng tạo:
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ. |
0,25 | ||
| 2 | |||
