Phân tích bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải

0
329
loading...

Trong thời gian bị bệnh nặng vào cuối năm 1980, nhà thơ Thanh Hải viết bài thơ này, và sau đó ít lâu, ông đã từ trần. Với ông, mùa xuân là mùa khởi đầu cho một năm mới, tượng trưng cho thời khoảng đẹp nhất, tràn trề sức sống của thiên nhiên trong chu kì ba trăm sáu mươi lăm ngày của trái đất. Và nhà thơ muốn mình là một “Mùa xuân nho nhỏ” bé bỏng hoà vào mùa xuân bao la vô hạn, vô biên của thiên nhiên, của cuộc đời.

Đề bài: Phân tích bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải

Bài làm:

Mùa xuân luôn là mùa đại diện cho hạnh phúc , sức sống mới của thiên nhiên và cũng chính là của con người. Chính bởi những yếu tố đó mà mùa xuân luôn là một đề tài hấp dẫn cho nguồn cảm hứng sáng tác vô tận của biết bao thi sĩ xưa và nay để họ tạo nên chất ngọt của muôn ngàn vầng thơ kì diệu. Và mùa xuân trên đất Việt cũng khác nhau qua từng thời kì. Tuy thế nhưng tất cả đều mang chung một sắc màu tươi mới.Tiêu biểu cho mùa xuân của hình ảnh người lao động mới trong những năm xây dựng đất nước là bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải. Thanh Hải tên khai sinh là Phạm Bá Ngoãn quê ở huyện Thanh Điền tỉnh Thừa Thiên Huế. Ông sinh năm 1930 và mất vào năm 1980. Trong những năm kháng chiến chống Pháp, Thanh Hải làm công tác ở đoàn văn công tỉnh; trong kháng chiến chống Mĩ, ông tiếp tục làm công tác văn hóa – tuyên truyền ở khu. Ông là một trong những cây bút có công xây dựng nền văn học cách mạng miền Nam từ những ngày đầu, là một nhà thơ tiêu biểu của nền thơ chống Mĩ miền Nam.

Nổi bật trong số những tác phẩm của Thanh Hải chính là bài thơ Mùa xuân nho nhỏ. Bài thơ được viết vào năm 1980 cũng chính là khi nhà thơ đang nằm trên giường bệnh. Trong những phút cuối của cược đời, nhà thơ vẫn thể hiện tình yêu cuộc sống thiết tha. Bài thơ thể hiện niềm yêu mến cuộc sống, đất nước và ước nguyện chân thànhcủa tác giả về một cuộc sống ngày càng tươi đẹp hơn.

Mùa xuân trong thơ của Thanh Hải thật đẹp và đầy ý nghĩa. Chỉ bằng vài nét chấm phá thôi mà nhà thơ đã gợi lên được khung cảnh tươi đẹp, rộn rã của mùa xuân đất trời cùng với tâm trạng náo nức, xôn xao của nhà thơ.Với Mùa xuân nho nhỏ thì bức tranh mùa xuân đã hiện ra một cách nhẹ nhàng và thật hài hòa:

Mọc giữa dòng sông xanh

Một bông hoa tím biếc

Động từ “Mọc” xuất hiện một cách đột ngột trong câu thơ như một lời báo hiệu của sự trỗi dậy của sức vươn lên mạnh mẽ của một bông hoa giữa bốn bề sông nước mênh mông rộng lớn. Tím biếc- một màu vốn đặc trưng cho xứ Huế mộng mơ cũng chính là màu của một bông hoa đang nở giữa trời xuân trên nền là một dòng sông xanh. Cả hai màu sắc này thật hài hòa như vẫy gọi mùa xuân về với đất Huế. Mùa xuân trong thơ của Thanh Hải đến theo một cách nhẹ nhàng chứ không phải hối hả, gấp gáp rồi vụt qua trong nháy mắt mà mùa xuân ấy đến với đất trời theo từng bước để mọi vật muôn loài có thời gian chuẩn bị và đón xuân. Cũng chính bởi thế mà bức tranh mùa xuân ấy hiện ra thật tươi đẹp và tràn đầy sức sống. Bức tranh xứ Huế vào xuân lại càng sinh động hơn bởi tiếng hót líu lo của chim chiền chiện:

Ơi con chim chiền chiện

Hót chi mà vang trời

Từng giọt long lanh rơi

Tôi đưa tay tôi hứng

Tiếng hót của con chim chiền chiện thật trong trẻo, cao vút. Khung cảnh mùa xuân hiện lên tươi đẹp, trong sáng vui tươi rộn rã đó đã khiến lòng người trở nên tha thiết, nồng ấm. Sự chuyển đổi cảm giác trong tác giả thật kì lạ từ thị giác sang thính giác và giờ là xúc giác “tôi đưa tay tôi hứng” Sự chuyển đổi cảm giác này thể hiện sự say sưa, ngây ngất, nâng niu của nhà thơ trước vẻ đẹp của thiên nhiên, đất trời vào xuân. Niểm vui đó, niềm hạnh phúc đó hoàn toàn khác với tâm trạng buồn chán trước cảnh xuân đất nước đang đắm chìm trong đêm đen nô lệ:

Tôi có chờ đâu, có đợi đâu,

Đem chi xuân đến gợi thêm sầu?

Với tôi, tất cả như vô nghĩa,

Tất cả không ngoài nghĩa khổ đau!

Với những vầng thơ giản dị nhưng Thanh Hải vẫn miêu tả được mùa xuân cách mạng quê hương của tác giả. Một mùa xuân giản đơn nhưng đầy ấp lòng người:

Mùa xuân người cầm súng,

Lộc giắt đầy trên lưng.

Mùa xuân người ra đồng,

Lộc trãi dài nương mạ.

Tất cả như hối hả,

Tất cả như xôn xao…

Không khí làm việc thật là khẩng trương, gấp rút.Hình ảnh “người cầm súng, người ra đồng” với “Lộc giắt đầy trên lưng/ Lộc trải dài nương mạ” cho ta thấy được sự hối hả, xôn xao, say mê, tin yêu của con người vào cuộc sống, vào những mùa xuân tươi đẹp của đất nước. Đối với người lính lộc của họ chính là những chồi non của cây trên lưng trong lớp áo ngụy trang. Còn đối với người nông dân thì lộc của họ chính là những chồi mạ trên đồng. Sở dĩ nhà văn chọn hình ảnh người người nông dân và người lính đại diện cho mùa xuân của mình vì mùa xuân lúc bấy giờ là mùa xuân trong thời kì xây dựng đất nước mà người lính thì giữ nước còn người nông dân thì xây dựng đất nước. Từ những cảm xúc về mùa xuân của thiên nhiên, đất trời, Thanh Hải nghĩ đến sức sống bền vững của đất nước và mỗi mùa xuân về lại như được thổi bừng lên một khí thế mới, một sức sống mới.Sức sống của “mùa xuân đất nước” còn được cảm nhận qua nhịp điệu hối hả, những âm thanh xôn xao của đất nước bốn ngàn năm, trải qua biết bao vất vả và gian lao để vươn lên phía trước và mãi khi mùa xuân về lại được tiếp thêm sức sống để bừng dậy, được hình dung qua hình ảnh so sánh rất đẹp:

Đất nước bốn ngàn năm

Vất và vào gian lao

Đất nước như vì sao

Cứ đi lên phía trước

Hình ảnh đất nước như vì sao – Cứ đi lên phía trước, thể hiện sự trân trọng, tự hào và tin tưởng của tác giả đối với đất nước. Không tự hào sao được khi đất nước đi lên từ “vất và”, “gian lao”. Từ ngữ giản dị nhưng cũng đã tái hiện cuộc hành trình lịch sử của dân tộc ta khi chiến tranh cũng như thiên tai “sáng chống bão dông, chiều ngăn nắng lửa”, đói nghèo không buông. Đúng là:

Việt Nam ơi Việt Vam

Riếng súng tiếng gươm không bao giờ dứt

Bởi Tổ quốc ta không bao giờ chịu nhục

Dân tộc ta không chịu cuối đầu

Thế nhưng đất nước vẫn vươn mình về phía trước, vẫn rạng ngời “như vì sao”.Qua đó ta có thể thấy được mùa xuân nhỏ nhỏ của Thanh Hải cũng chính là mùa xuân của thiên nhiên, mùa xuân của đất nước.

Mùa xuân là mùa khởi đầu của một năm, là mùa của mong ước, cùa khát khao, hi vọng, chính vì vật , khi mùa xuân về, tác giả muốn được hòa nhập vào cuộc sống, được cống hiến phần tốt đẹp của mình cho cuộc đời chung, cho đất nước:

Ta làm con chim hót,

Ta làm một cành hoa.

Ta nhập vào hoà ca,

Một nốt trầm xao xuyến

Những mong ước mà nhà văn muốn làm cho cuộc đời này thật cao cả. Nhà văn muốn làm con chim hót giữa muôn ngàn tiếng chim; làm một cánh hoa giữa vườn hoa rực rỡ; làm một nốt trầm xao xuyến vào bản hòa ca bất tận củ cuộc đời; làm một mùa xuân nho nhỏ để góp thêm hương sắc cho mùa xuân của dân tộc. Mặc dù là đang nằm trên giường bệnh nhưng nhà văn cũng không quên nghĩ về quê hương đất nước, vẫn không quên nghĩ về trách nhiệm của chính mình đối với cuộc đời. Những ước nguyện chân thành, khiêm tốn của tác giả thật khiến cho bao người cảm động. Không bao lâu sau thì nhà thơ đã đi vào cõi vĩnh hằng nhưng trong bài thơ vẫn không hề gơn vẻ gì đó băn khoăn về bệnh tật, về những suy nghĩ riêng tư của bản thân. Quan niệm sống ấy của Thanh Hải thật giống với quan niệm sống của Tố Hữu:

Nếu là con chim, chiếc lá,

Con chim phải hót, chiếc lá phải xanh

Lẽ nào vay mà không trả,

Sống là cho, đâu chỉ nhận riêng mình.

Đã sống trên đời thì cũng có nghĩa ta phải làm trọn trách nhiệm với cuộc đời. Qua đó , ta lại càng hiểu thêm về cách sống của nhà thơ Thanh Hải.

Đến khổ thơ tiếp theo, tác giả đã giúp ta hiểu rõ hơn nhan đề của bài thơ – Mùa xuân nho nhỏ:

Một mùa xuân nho nhỏ

Lặng lẽ dâng cho đời

Dù là tuổi hai mươi

Dù là khi tóc bạc.

“Mùa xuân” là ý niệm chỉ thời gian nhưng “mùa xuân nho nhỏ ở đây của tác giả đã trở thành lẽ sống đẹp, lý tưởng.“

loading...

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here