Phân tích bài thơ Con cò của tác giả Chế Lan Viên

0
439

Đề bài: Phân tích bài thơ Con cò của tác giả Chế Lan Viên

loading...

Bài Làm

Có khi nào chúng ta tự hỏi: Mình khôn lớn được như hôm nay là do đâu, nhờ đâu? Từ sự bươn chải vất vả của cha, hay nhờ những dòng sữa ngọt của mẹ? Và chắc hẳn trong sự yêu thương, chăm sóc ấy sẽ không thể nào thiếu đi những lời ru của mẹ. Những tiếng ru giữa buổi trưa hè oi ả, trong những đêm dài thao thức trông con.

Lời ru của mẹ cứ nhẹ nhàng, êm ả mà đi vào giấc ngủ nồng, theo từng bước chân con đi đến tận chân trời. Những lời ru sâu lắng ấy, là sự bền chặt của tình mẫu tử đầy thiêng liêng bất diệt.

Chế Lan Viên là một nhà thơ trữ tình nổi tiếng, ông đã mượn hình ảnh con cò trong tiếng ru của mẹ, để gửi gắm vào đó những triết lí sâu sắc trong bài thơ Con cò đầy xúc động.

Con cò thường làm tổ trên cành tre, chúng kiếm ăn trên những cánh đồng, bay lả bay la… từ lâu đã trở thành những người bạn của các bác nông dân. Trong khung cảnh chồng cày, vợ cấy, con trâu đi bừa. Hình tượng về con cò đã đi vào từng câu ca dao tục ngữ Việt Nam như một biểu tượng về những người nông dân làm việc vất vả, cần cù sớm hôm trên đồng ruộng, hay nơi bờ sông bến bãi. Chính từ những cảm hứng trữ tình có trong ca dao về con cò, nhà thơ Chế Lan Viên đã sáng tác ra bài thơ Con cò. Bài thơ mang nhiều âm hưởng hát ru, ru con thông qua hình tượng con cò, nhưng mang nặng suy ngẫm và những triết lí về cuộc đời, về tình mẫu tử.

con-co-che-lan-vien

Xuyên suốt bài thơ,  nhà thơ Chế Lan Viên đã mượn hình ảnh về con cò để tạo nên những khúc hát ru cảm động. Bởi từ trong ca dao, hình ảnh về con cò đã rất nhỏ bé và mỏng manh. Bước thấp, bước cao trên bờ ruộng kiếm ăn, đó chính là hình ảnh về người nông dân cần cù lao động kiếm sống, những người phụ nữ một nắng hai sương – bán mặt cho đất bán lưng cho trời, ngày ngày vất vả cực nhọc vì chồng vì con:

Cái cò lặn lội bờ sông
Gánh gạo nuôi chồng tiếng khóc nỉ non

Đó cũng chính là hình ảnh về người mẹ vẫn ngày ngày nhọc nhằn vất vả, làm lũ  khắp nơi kiếm cái nuôi con. Hình ảnh cò mẹ thà chết trong, còn hơn sống đục để phải đau lòng cò con… cùng với những hình ảnh trong câu thơ của nhà thơ Trần Tế Xương đã làm xao xuyến biết bao người:

Lặn lội thân còn khi quãng vắng
Eo sèo mặt nước buổi đò đông.

Tuy chưa thể hiểu nội dung của câu ca dao, nhưng từng lời hát ru, từng điệu hồn dân tộc cứ thế thấm dần vào tinh thần. Nuôi dưỡng những tâm hồn bé bỏng bằng âm điệu dịu dàng, ngân nga chan chứa tình mẹ bao la. Bằng tình yêu và sự chở che của người mẹ hiền: “Ngủ yên! Ngủ ngoan! Cò ơi, chớ sợ”.

Đoạn thơ được khép lại bằng điệp ngữ thanh bình của cuộc sống, nhưng cũng lại mở ra một tình cảm: Tình mẫu tử thiên liêng là một sự đảm bảo cho giấc ngủ, và niềm hạnh phúc sau này của con:

Con chưa biết…
Sữa mẹ nhiều con ngủ chẳng phân vân.

Hình ảnh cánh cò từ trong lời ru, tiếng hát của mẹ cứ vậy đã đi vào tiềm thức tuổi thơ của mỗi người. Đã trở nên gần gũi, thân thiết và sẽ còn đi theo con đến suốt cuộc đời, cùng đi trên những chặng đường. Hình ảnh về con cò trong câu ca dao,  sẽ còn tiếp tục sự sống của nó ở trong tâm thức mỗi chúng ta.

Con cò từ trong ca dao, qua những sự liên tưởng, tưởng tượng độc đáo và phong phú của nhà thơ như đang được sống trong tâm hồn con. Theo cùng và nâng đỡ tâm hồn cho con. Lúc con ngủ, cò là lời ru của mẹ:

Ngủ yên! Ngủ yên! Ngủ yên!
Cho cò trắng đến làm quen
Cò đứng ở quanh nôi.

Có hình ảnh những cánh cò trắng bay lả, bay la trong từng lời ru của mẹ. Con như nhìn thấy cò đang ngay bên cạnh làm bạm, đưa con vào giấc ngủ say nồng. Chính những cánh cò ấy đã trở thành người bạn đồng hành của con trên suốt những chặng đường đời, từ ngày ấu thơ còn nằm trong nôi:

Con ngủ yên thì cò cũng ngủ
Cánh của cò hai đứa đắp chung đôi.
Đến tuổi cắp sách đến trường:
Mai khôn lớn con theo cò đi học
Cánh trắng còn bay theo gót đôi chân.
Cho tới lúc lớn khôn, trưởng thành:
Cánh còn trắng lại bay hoài không nghỉ
Trước hiên nhà
Và trong hơi mát câu văn.

Giữa hình ảnh cánh cò và tuổi thơ, giữa cánh cò và cuộc đời mỗi con người, hay giữa hình ảnh cánh cò và tình mẹ. Rõ ràng ở đây ta có thể đấy đã có những sự quyện hòa, khó phân biệt. Màu trắng phau phau, trong sạch của cánh cò, hay cũng là cái dịu dàng êm ả của cánh cò bay lả bay la ấy, cứ như thế gắn bó với cuộc đời của con người trên những bước đường lớn khôn.

Con đắp chăn hay đắp lên mình cánh cò, đắp lên tình mẹ âu yếm, che chở ấm áp như tấm chăn và dang rộng như cánh cò? Theo chân con tung tăng đến lớp là cánh cò, lại che, lại quạt từng hơi mát vào trong câu thơ, trong câu văn con vừa sáng tác. Nhà thơ Chế Lan Viên có một lối tưởng tượng và liên tưởng thật kì lạ, kì lạ tới ngỡ ngàng nhưng vẫn thật thân quen.

Trong cuộc đời mỗi con người lại có rất nhiều các mối quan hệ, đồng nghĩa là sẽ có nhiều tình cảm, nhưng tình mẹ bao la là thứ tình cảm không gì có thể thay thế được. Thuở còn nằm  trong nôi, ngoài dòng sữa ấm ngọt ngào của mẹ ru con say giấc ngủ chẳng phân vân, mẹ còn cho con những lời ru dịu dàng bắt nguồn từ tình yêu. Nên những khi hoạn nạn thì mẹ vòng tay ra đón lấy con.

Lúc vui hay lúc buồn – lúc thành công hay thất bại, khi khỏe mạnh hay đau ốm thì mẹ vẫn luôn là bến đậu bình an cho con cập bến. Tình mẹ luôn cháy bỏng, lớn lao chở che và dõi theo con trên mỗi bước đường. Nếu cánh cò theo suốt từng chặng đường của cuộc đời mỗi người, thì bóng dáng  người mẹ lại gắn bó với con chẳng khi nào rời xa. Tâm thức con đã đón nhận những lời ru ấy một cách vô thức, trong lời ru của mẹ có hình ảnh những con trâu, con kiến, của khoai… Nhưng những cánh cò bay lả bay la êm ả, nhẹ nhàng cứ thế in sâu mãi trong lòng con trẻ từ khi còn nằm nôi cho tới khi trưởng thành. Con cò vẫn luôn sát cánh đi bên cuộc đời con. Cò đã mở rộng tâm hồn và trái tim con, những cánh cò trắng phau, rộng mở luôn trải xuống đời con:

Dù ở gần con
Dù ở xa con
Lên rừng xuống biển
Cò sẽ tìm con
Cò mãi yêu con

Ở đây, mỗi câu thơ chỉ bao gồm bốn chữ và từ “dù”, “cò”. Cứ lặp đi lặp lại, đã tạo nên một điệu ru, một khúc ru đầy êm đềm sâu lắng và nhẹ nhàng. Năm câu thơ đầy thấm thía đi vào lòng người. Tình thương mẹ dành cho con thật mênh mông, thật rộng lớn và  vô cùng vĩ đại! Tác giả đã mở ra một khoảng không gian đầy nghệ thuật: “Lên rừng xuống biển” để giúp ta cảm nhận được sự sâu nặng của tình mẹ. Con cò cũng trở thành một biểu tượng đẹp và thiêng liêng đại diện cho tình mẹ. Dù lên thác xuống ghềnh, dù ở gần con hay dù đi tới bất cứ phương trời nào thì mẹ cũng luôn dõi theo con. Và để khái quát được tình cảm mẫu tử thiêng liêng, dạo dào ấy nhà thơ đã viết:

Con dù lớn vẫn là con của mẹ
Đi hết đời lòng mẹ vẫn theo con

Hai câu thơ rất giàu tính triết lí và suy ngẫm. Có lẽ bất cứ ai trong chúng ta cũng đều cảm nhận được điều ấy khi được sống trong tình yêu bao la của mẹ. Từ khi còn nằm nôi, cho tới khi trưởng thành. Những khi gặp sóng gió trong cuộc đời thì người mẹ vẫn là nơi nương tựa an toàn nhất của con. Trái tim và tấm lòng của mẹ luôn luôn dành trong cho con những tình cảm và niềm tin tha thiết nhất. Mẹ là duy nhất đối với mỗi người chúng ta, giống như Đỗ Trung Quân đã từng viết:

Quê hương mỗi người chỉ một
Như là chỉ một mẹ thôi.

Những sự hi sinh của mẹ là vô tận. Khi còn nhỏ thì: “Bên ướt mẹ nằm, bên ráo con lăn”. Tới khi trưởng thành, biết bao lần con vấp ngã mẹ luôn là người dang tay đón nhận con trở về. Cũng sẽ là người sẵn sàng đánh đổi tất cả để con có được nụ cười hạnh phúc.

“Đi suốt đời lòng mẹ vẫn theo con” là như thế đó! Những câu thơ mang đậm chất triết lí của Chế Lan Viên, nhằm tôn vinh lên hình ảnh đẹp đẽ, vĩ đại của người mẹ. Hình ảnh ấy sẽ còn sống động mãi, và hấp dẫn con suốt cả cuộc đời như một nhà thơ nào đó đã viết:

Cổ tích là chuyện con người
Mẹ là cổ tích suốt đời con theo

Có thể nói, bất cứ một bài thơ nào viết về tình mẹ đều là những sáng tác tuyệt. Con cò của nhà thơ Chế Lan Viên là bài thơ mang đậm dấu ấn bởi vì âm điệu lời ru mênh mang và dạt dào cảm xúc, đặc biệt nhất là đoạn thơ trên. Đoạn thơ đã khái quát được về tình mẹ yêu con thiết tha sâu nặng. Một thứ tình cảm cho đi mà không hề tính toán, vụ lợi mong nhận lại. Giọng thơ đầy sức biểu cảm, mà vẫn chất chứa trong đó đầy triết lí nhân sinh.

Hình ảnh cánh cò, lời ru và tình mẹ vẫn luôn theo con trên bước đường đời đầy chông gai thử thách: “…Dù ở xa con. Còn sẽ tìm con. Cò mãi yêu con…”

loading...

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here